By Elly Cao    Photo：CANVA

Trong vận tải biển, có hai phương án chính: thuê trọn một container cho riêng lô hàng của mình, hoặc đi chung container với hàng của các chủ hàng khác. Nhiều người chỉ nhìn vào mức cước biển cơ bản, nhưng sau đó lại gặp các khoản phụ phí phát sinh, giao hàng chậm hoặc hư hỏng hàng hóa.

Bài viết này phân tích tiêu chí lựa chọn từ năm góc độ: thể tích hàng, chi phí, thời gian vận chuyển, loại hàng và rủi ro, đồng thời đưa ra các ngưỡng thể tích và kinh nghiệm thực tế để tránh những điểm dễ phát sinh vấn đề.

I. Khái niệm cơ bản: FCL và LCL

1. FCL (Full Container Load)

FCL là hình thức thuê trọn một container chỉ để chở hàng của riêng bạn. Sau khi hàng được đóng vào container và niêm phong, container sẽ được giữ nguyên cho đến khi đến nơi, không bị mở giữa hành trình.

Các loại container thường gặp: 20GP, 40GP, 40HQ.

Nguyên tắc tính giá: cước được tính theo nguyên container. Dù container được đóng đầy hay chỉ sử dụng một nửa, mức cước vận chuyển thường không chênh lệch nhiều.

2. LCL (Less than Container Load)

Nếu hàng của bạn không đủ để đóng nguyên container, đơn vị giao nhận sẽ gom hàng của nhiều khách hàng khác nhau vào cùng một container. Sau khi container đến cảng đích, hàng sẽ được tách ra và giao cho từng người nhận.

Nguyên tắc tính giá: phí được tính dựa trên giá trị lớn hơn giữa thể tích hàng (CBM) và trọng lượng tính cước. Ngoài cước biển cơ bản, LCL còn có nhiều khoản phí khác như phí nhận hàng tại kho, phí gom hàng, phí tách hàng tại cảng đến và phí xử lý hàng hóa.

II. Cách lựa chọn theo từng tình huống

(A) Năm tình huống nên chọn FCL

1. Thể tích hàng ≥ 15 CBM

Một container 20 feet có thể chứa khoảng 26 CBM. Khi lô hàng vượt quá 15 CBM, chi phí bình quân trên mỗi CBM của FCL thường thấp hơn LCL, ngay cả khi container chỉ được sử dụng khoảng một nửa. Hàng càng gần mức đầy container, chi phí đơn vị càng có lợi, có thể giảm khoảng 15% đến 30%.

2. Cần lịch giao hàng nghiêm ngặt

Hàng LCL phải chờ đủ hàng để gom thành một container. Vào mùa thấp điểm, quá trình gom hàng có thể mất 3 đến 7 ngày. Vào mùa cao điểm, khi chỗ trên tàu căng thẳng, nguy cơ chậm trễ còn cao hơn. Với FCL, lịch tàu có thể được giữ chắc chắn hơn, phù hợp với những đơn hàng có thời hạn giao hàng cố định cho khách hàng quan trọng.

3. Hàng có giá trị cao, dễ vỡ hoặc dễ bị nhiễm bẩn

Gốm sứ, thủy tinh, sản phẩm điện tử, thành phẩm có thương hiệu, thực phẩm và hàng dệt may đều dễ bị đè ép, dính bẩn hoặc ẩm nếu đi chung với hàng kim khí hoặc hóa chất trong lô LCL. Với FCL, bạn có thể kiểm soát quá trình đóng hàng, container được niêm phong và không bị mở trong hành trình, nhờ đó giảm đáng kể nguy cơ hư hỏng hàng hóa.

4. Có lượng hàng lớn và ổn định

Các nhà máy hoặc công ty thương mại có nhiều container mỗi tháng có thể đàm phán giá hợp đồng dài hạn và đảm bảo chỗ trên tàu khi sử dụng FCL. Nhờ vậy, doanh nghiệp không phải liên tục so sánh báo giá LCL, đồng thời chi phí logistics cũng ổn định hơn.

5. Hàng quá khổ, hàng nặng, hàng lạnh hoặc hàng nguy hiểm

Hàng quá khổ, hàng siêu trường siêu trọng và container lạnh thường chỉ có thể vận chuyển bằng FCL. Dịch vụ LCL không phù hợp với container đặc biệt hoặc hàng nguy hiểm số lượng lớn.

(B) Bốn tình huống nên chọn LCL

1. Đơn hàng thử nghiệm hoặc hàng mẫu có thể tích dưới 10 CBM

Đối với sản phẩm mới, đơn hàng nhỏ hoặc hàng bổ sung cho Amazon chỉ vài CBM, thuê nguyên container sẽ không kinh tế. LCL có thể nhận hàng từ mức khoảng 1 CBM, không phát sinh chi phí cho phần không gian container bỏ trống, nên là lựa chọn phù hợp cho các nhà bán hàng nhỏ.

2. Lô hàng không đều, chỉ xuất thỉnh thoảng

Nếu bạn chỉ gửi hàng không thường xuyên và không có sản lượng ổn định, LCL linh hoạt hơn. Bạn có thể sắp xếp vận chuyển theo nhu cầu mà không phải chịu áp lực về phí lưu container.

3. Nhiều lô hàng nhỏ cần gửi đến nhiều điểm đến khác nhau

Nếu một lô hàng cần được chia ra và gửi cho nhiều người mua ở nước ngoài, đơn vị giao nhận có thể gom hàng vào cùng một container, sau đó tách hàng tại điểm đến. Cách này giúp bạn giảm công việc tháo dỡ, chia hàng và phân phối chặng cuối.

4. Hàng phổ thông, giá trị thấp, bao bì chắc chắn và chịu được va chạm nhẹ

Các mặt hàng nhỏ, phụ kiện kim khí và hàng tiêu dùng đóng gói tốt thường có mức rủi ro thấp khi đi chung container. Trong trường hợp này, kiểm soát chi phí thường là ưu tiên hàng đầu.

(C) Phương án trung gian cho lô hàng từ 10 đến 20 CBM

Các lô hàng trong khoảng 10 đến 20 CBM thường nằm ở vùng khá khó quyết định, vì cả FCL và LCL đều chưa hẳn là lựa chọn hoàn hảo. Có thể cân nhắc hai cách xử lý:

1. Kết hợp với các chủ hàng khác để đi chung một container nguyên chuyến và chia sẻ cước FCL. Cách này giúp giảm chi phí đơn vị, đồng thời tránh được phí tách hàng tại cảng đến vốn có thể khá cao trong LCL.
2. Yêu cầu đơn vị giao nhận cung cấp hai phương án báo giá: một báo giá FCL trọn gói ALL-IN và một báo giá LCL đầy đủ, bao gồm toàn bộ phụ phí tại cảng đi và cảng đến. Sau đó so sánh chi phí trên mỗi CBM trước khi quyết định.

III. Tính toán chi phí: Đừng chỉ so sánh cước biển cơ bản

1. Cấu trúc chi phí của FCL

Tổng cước vận chuyển = Cước biển theo loại container + phí đặt chỗ + THC (phí xếp dỡ tại cảng) + phí chứng từ + phí khai báo hải quan + phí vận tải nội địa + phí manifest + phí VGM và các khoản phí khác.

Lưu ý rủi ro: Nếu thông quan tại điểm đến bị chậm, chủ hàng có thể phải chịu phí lưu container và phí lưu bãi tại cảng rất cao.

2. Các khoản phụ phí ẩn, điểm dễ phát sinh nhất của LCL

Nhiều đơn vị giao nhận chỉ báo cước biển tại cảng xếp hàng, sau đó mới thu thêm phí tách hàng, phí sửa vận đơn và phí lưu kho tại điểm đến với mức cao.

Cách làm tốt hơn: yêu cầu báo giá ALL-IN, bao gồm toàn bộ chi phí tại cảng đi và cảng đến. Các khoản phí tách hàng và phí xử lý tại điểm đến nên được ghi rõ bằng văn bản, tránh tình trạng hàng đến nơi mới bị tăng phí ngoài dự kiến.

Quy tắc tham khảo đơn giản:

• Hàng trên 15 CBM: ưu tiên cân nhắc FCL
• Hàng dưới 10 CBM: ưu tiên cân nhắc LCL
• Hàng từ 10 đến 20 CBM: nên so sánh cả hai phương án. Nếu có thể ghép với chủ hàng khác để chia container, chi phí thường sẽ tiết kiệm hơn.

IV. An toàn hàng hóa và biện pháp kiểm soát rủi ro

1. Với hàng LCL, nên gia cố bao bì bên ngoài bằng kiện gỗ, màng quấn stretch film và xử lý chống ẩm. Tránh để hàng đi chung với hóa chất hoặc kim khí không được bao bọc kỹ. Hãy thông báo trước cho đơn vị giao nhận về tính chất hàng hóa để hạn chế nguy cơ bị xếp chung với hàng nguy hiểm.
2. Với hàng có giá trị cao, dù chọn FCL hay LCL, vẫn nên mua bảo hiểm hàng hóa vận chuyển đường biển. Nếu FCL bị giữ lại để kiểm tra hải quan, chi phí lưu container có thể cao hơn nhiều, vì vậy có thể cân nhắc bổ sung bảo hiểm liên quan đến kiểm hóa hải quan.
3. Với hàng FCL, nên sắp xếp giám sát đóng hàng tại hiện trường và chụp ảnh lưu hồ sơ. Với hàng LCL giao vào kho gom hàng, cần giữ lại hình ảnh, biên nhận và số lượng ghi nhận để tránh tranh chấp khi phát sinh thiếu hàng.

V. Khuyến nghị cuối cùng

1. Lượng hàng lớn + lịch giao hàng gấp + giá trị hàng cao → Chọn FCL

Thời gian vận chuyển ổn định, rủi ro hư hỏng thấp và khả năng có mức giá dài hạn tốt giúp FCL trở thành lựa chọn phù hợp cho nhà máy và doanh nghiệp xuất nhập khẩu có sản lượng lớn.

2. Đơn hàng nhỏ + lô hàng thử nghiệm + ngân sách hạn chế → Chọn LCL

Ngưỡng gửi hàng thấp và không lãng phí không gian container khiến LCL phù hợp với doanh nghiệp thương mại điện tử xuyên biên giới, nhà bán hàng nhỏ và các nhà bán buôn vừa và nhỏ.

3. Với lô hàng nằm ở khoảng thể tích trung gian

Không nên quyết định chỉ dựa trên số CBM. Hãy luôn so sánh tổng chi phí ALL-IN, bao gồm toàn bộ phụ phí tại cảng đi và cảng đến, trước khi chọn phương thức vận chuyển.

Chúng tôi rất cảm kích nếu bạn có thể chia sẻ blog của TGL với bạn bè của mình, những người quan tâm đến thông tin thị trường trực tiếp về ngành Logistics - Chuỗi cung ứng và các sự kiện kinh tế cập nhật khác.