By Cadys Wang    Photo：CANVA

Lần trước, chúng ta đã nói về việc chọn Flat Rack hay Breakbulk, và lựa chọn này thường phụ thuộc vào cách bạn muốn lô hàng của mình “đi” qua hạ tầng logistics toàn cầu.
Hãy cùng ôn lại nội dung bằng các câu hỏi dưới đây, phần trả lời sẽ nằm ở cuối bài blog này.

1. Kích thước và trọng lượng: Hàng của bạn có vượt quá bề rộng hoặc chiều cao của container 40ft tiêu chuẩn, nhưng vẫn nhẹ hơn 45 tấn không?

2. Điểm đi/điểm đến: Bạn đang vận chuyển giữa các cảng container lớn, hay một trong hai đầu là cảng nhỏ, mang tính chuyên dụng (terminal công nghiệp)?

3. Vận chuyển tiếp theo: Khi tàu cập cảng, bạn có cần hàng được chuyển ngay sang xe tải hoặc tàu hỏa để giao nội địa không?

Hôm nay, chúng ta sẽ đi sâu hơn về cách xử lý hàng Flatrack và Open-Top trong năm 2026.

Trong logistics, chúng ta “được lập trình” để yêu chuẩn hóa.
Container tiêu chuẩn.
Quy trình tiêu chuẩn.
Mốc thời gian tiêu chuẩn.
Chúng làm thế giới trở nên dễ dự đoán, và hiệu suất thường nở rộ trong môi trường đó.

Nhưng thỉnh thoảng sẽ có một lô hàng xuất hiện, nhắc chúng ta một sự thật rất đơn giản:
Không phải thứ gì cũng được thiết kế để nằm gọn trong một cái hộp.

Máy móc quá khổ.
Kết cấu thép siêu dài.
Linh kiện công nghiệp có hình dạng bất quy tắc.

Những lô hàng này không phải là “phá luật”, mà ngay từ đầu, chúng vốn không được tạo ra để đi theo luật của container tiêu chuẩn.

Khi bước sang 2026, tôi thấy ngày càng nhiều chủ hàng hỏi cùng một câu:
“Chúng ta có thật sự phải đi hẳn breakbulk không, hay có một phương án trung gian thông minh hơn?”

Đó chính là lúc Flatrack và Open-Top container phát huy vai trò.
Chúng thường bị xem là giải pháp “ngách”, nhưng thực tế lại là những công cụ mạnh nhất, và cũng dễ bị hiểu sai nhất, trong logistics hàng quá khổ (OOG).

Vì vậy, hãy nói về chúng theo kiểu thực tế vận hành, không phải lý thuyết, cũng không phải ngôn ngữ brochure.

Trong vận tải biển toàn cầu, container 20’ và 40’ tiêu chuẩn vẫn là lựa chọn mặc định.
Chúng đơn giản, hiệu quả, và lý tưởng cho vận chuyển door-to-door (giao nhận tận nơi) đúng nghĩa.

Nhưng khi hàng quá cao, quá rộng, hoặc quá nặng, “cái hộp” không còn là đáp án.

Trong năm 2026, logistics không còn chỉ là chạy nhanh hoặc săn giá rẻ nhất.
Nó là câu chuyện của tính linh hoạt, kế hoạch, và những quyết định kỹ thuật thông minh.

Với hàng quá khổ và hàng hình dạng phức tạp, Flatrack và Open-Top không còn là “ngoại lệ”.
Chúng là công cụ chiến lược, nếu dùng đúng cách.

Dưới đây là hướng dẫn thực hành để giúp chủ hàng xử lý OOG rõ ràng và tự tin hơn.

Giải pháp “trung gian” cho hàng quá khổ

Khi hàng vượt kích thước tiêu chuẩn, bạn thường có 3 lựa chọn: breakbulk, flatrack, hoặc open-top.
Flatrack và open-top nằm đúng ở giữa, linh hoạt hơn container tiêu chuẩn, nhưng dễ tiếp cận hơn rất nhiều so với việc phải thuê tàu (charter) cho breakbulk.

Flatrack Containers

Hãy hình dung flatrack như một “xe sàn” đi biển.
• Lý tưởng cho hàng quá rộng hoặc quá dài
• Dễ xếp dỡ từ bên hông hoặc từ trên xuống
• Yêu cầu chằng buộc chuyên nghiệp và quản lý rủi ro phơi lộ (exposure)

Open-Top Containers

Open-top giữ nguyên vách container, nhưng bỏ phần mái cứng.
• Phù hợp nhất cho hàng quá cao nhưng ổn định
• Dễ xếp bằng cẩu
• Bảo vệ ngang tốt hơn so với flatrack

Phần 1: So sánh cốt lõi

Khác biệt chính nằm ở mức “bao che” kết cấu, mức bảo vệ, và cách tiếp cận khi xếp hàng.

Phần 2: Hướng dẫn chọn thiết bị, bạn cần loại nào?

Option A: Chọn Open-Top Container

Dùng khi hàng cao, nặng, hoặc cần xếp bằng cẩu, nhưng vẫn nằm trong bề rộng tiêu chuẩn của container.
• Phù hợp nhất cho: máy móc nặng, linh kiện công nghiệp, tấm kính, phế liệu rời, hoặc thân thiết bị không thể đưa qua cửa container tiêu chuẩn.
• Lợi thế vận hành: vẫn giữ được mức bảo vệ của vách thép. Bạt phủ tháo rời được thiết kế để hạn chế nước mưa, dù không phải là dạng kín khí tuyệt đối.
• Ràng buộc: cần đảm bảo có thể tháo các thanh vòm đỡ mái (bows), và xử lý đúng phần đà ngang cửa (door header, nếu tháo rời) để thuận lợi cho thao tác xếp hàng.

Option B: Chọn Flatrack Container

Dùng khi hàng tạo ra bài toán hình học, cụ thể là hàng nhô ngang, hoặc có hình dạng bất quy tắc khiến nó không thể “ngồi gọn” trong hộp.
• Phù hợp nhất cho: dầm thép, ống bó kiện, thuyền, xe, hoặc máy móc vượt bề rộng hoặc chiều dài của mặt đáy container.
• Lợi thế vận hành: cho phép hàng vượt khổ bề rộng (out-of-gauge, OOG). Ngoài ra, Hapag-Lloyd lưu ý rằng flatrack được thiết kế để chở tải nặng và tải tập trung hơn thiết bị tiêu chuẩn, với điều kiện trọng lượng được truyền xuống các thanh đáy (bottom rails).
• Ràng buộc: vì không có vách, bạn phải tự tạo “bao che” bằng chằng buộc (lashing). Không được xếp hàng quá rộng trong phạm vi 30 cm (12 inches) tính từ cột góc (corner posts), nếu không container sẽ không thể được xếp xuống dưới boong (under deck).

Phần 3: Thực hành vận hành và an toàn, các nguyên tắc bắt buộc

Quản lý các loại container này cần tư duy “kỹ thuật” hơn là chỉ “đặt chỗ vận chuyển”. Hãy bám theo các hướng dẫn dưới đây, tổng hợp từ Bộ quy tắc IMO về thực hành an toàn và hướng dẫn của các hãng tàu.

A. Kế hoạch chằng buộc (Lashing Plan), bắt buộc

Khác với container tiêu chuẩn, nơi vách giữ hàng, với flatrack bạn “dựng vách” bằng chằng buộc.
• Vật lý chằng buộc: theo tiêu chuẩn IMO, để chống trượt, góc chằng không nên lớn hơn 25°. Để chống lật, góc chằng nên nằm trong khoảng 45° đến 60°.
• Ma sát: đặt kim loại lên kim loại rất nguy hiểm. Bạn phải dùng vật liệu chèn lót (dunnage, gỗ) hoặc thảm cao su giữa hàng và sàn container để tăng ma sát.
• Vật liệu: không trộn nhiều loại vật liệu chằng buộc khác nhau (ví dụ dây thép và dây đai) cho cùng một hướng lực trên cùng kiện hàng, vì độ đàn hồi khác nhau sẽ khiến chúng không chia tải đều.

B. Quản trị chi phí: “Lost Slots”

Hãng tàu tính phí theo phần không gian mà hàng của bạn “chặn”, không chỉ theo phần không gian nó “đang chiếm”.
• Cơ chế: nếu hàng trên flatrack nhô ra khỏi mép 10 cm, nó có thể chặn slot kế bên trên tàu. Bạn sẽ bị tính phí “Lost Slot” cho phần không gian không thể sử dụng đó.
• Giảm thiểu: kiểm tra xem việc điều chỉnh nhẹ cách đóng gói (ví dụ tháo một chân đế pallet, skid, hoặc một phần tai bảo vệ) có thể đưa hàng trở lại “in-gauge” để tránh phụ phí rất lớn hay không.

C. Chuẩn bị và chứng từ

• Đo đạc: cung cấp kích thước đóng gói thực tế (Dài x Rộng x Cao) và Gross Weight. Không dùng kích thước catalogue, hãy đo trên kiện cuối cùng, bao gồm cả chân đế (skids) và tai nâng (lifting lugs).
• Lead time: nhu cầu thiết bị đặc thù đang tăng (đặc biệt ở các trung tâm sản xuất như Việt Nam). Nên đặt trước 2 đến 3 tuần để đảm bảo depot có đúng loại Flatrack hoặc Open-Top bạn cần.
• Chứng thư chằng buộc (Lashing Certificate): hiện nay nhiều cảng và đơn vị bảo hiểm yêu cầu “Lashing Certificate” do đơn vị giám định (surveyor) phát hành, xác nhận hàng đã được chằng buộc theo IMO Annex 13 và các tiêu chuẩn an toàn liên quan trước khi tàu rời cảng.

Vận chuyển OOG là “kỹ thuật”, không chỉ là vận tải

Hàng OOG không dung thứ cho việc làm tắt. Một lô hàng thành công thường tuân theo 3 nguyên tắc:

1. Chọn đúng thiết bị
   Đừng làm phức tạp quá mức, vấn đề chiều cao thường nghiêng về open-top, hình dạng bất quy tắc thường nghiêng về flatrack.

2. Xem chằng buộc là việc nghiêm túc
   Trọng tâm (center of gravity), điểm nâng, và yêu cầu tuân thủ tại cảng đều rất quan trọng. Chuẩn bị kém có thể khiến hàng bị chặn ngay tại cổng terminal.

3. Lên tuyến và thời gian sớm
   Thiết bị đặc thù không phải lúc nào cũng có sẵn. Hãy đặt trước 2 đến 3 tuần, và ưu tiên chuyến chạy thẳng (direct sailing) để giảm rủi ro bốc dỡ nhiều lần.

Những đánh đổi bạn nên biết

Vì sao không phải lúc nào cũng chọn breakbulk?
Vì tàu container thường có tần suất tốt hơn và hiệu quả chi phí cao hơn. Dù vậy, flatrack và open-top cũng có những thực tế cần chấp nhận:
• Linh hoạt nội địa hạn chế
• Dễ bị ảnh hưởng thời tiết
• Chi phí bốc dỡ tại cảng cao hơn

Biết trước những điều này sẽ giúp bạn tránh bất ngờ.

Điều gì đang định hình thị trường trong năm 2026?

• Tăng trưởng mạnh ở Đông Nam Á, được thúc đẩy bởi xuất khẩu sản xuất
• Giám sát tích hợp IoT nhiều hơn cho thiết bị giá trị cao
• Cải thiện tính bền vững nhờ chọn container thông minh hơn và giảm số lần bốc dỡ lại

Kết luận

Hàng quá khổ không nhất thiết phải đồng nghĩa với rủi ro quá khổ.
Nếu chọn đúng container, lập kế hoạch chằng buộc tốt, và phối hợp sớm, flatrack và open-top có thể biến một lô OOG phức tạp thành một hành trình có kiểm soát, dễ dự đoán.

• Open-Top Container: giống như xe mui trần. Bạn vẫn có cửa và kính để che chắn, nhưng mái có thể mở ra để chở một món đồ cao (ví dụ như ván lướt sóng) nhô lên phía trên.
• Flatrack Container: giống như xe kéo sàn phẳng. Không có vách và mái, bạn có thể đặt lên bất cứ thứ gì, dù rộng hoặc hình dạng “khó chịu” đến đâu, nhưng bạn phải siết chằng thật chắc vì không có gì khác giữ nó lại.

Hàng quá khổ không tự động biến thành vận chuyển phức tạp, nhưng nó đòi hỏi kế hoạch thông minh hơn.
Flatrack và open-top là giải pháp trung gian rất mạnh, miễn là bạn xem lô hàng như một dự án, không phải một giao dịch.

Lên kế hoạch sớm. Thiết kế kỹ thuật cho hành trình.
Đó là cách giữ OOG logistics trong tầm kiểm soát.

Chúng tôi rất cảm kích nếu bạn có thể chia sẻ blog của TGL với bạn bè của mình, những người quan tâm đến thông tin thị trường trực tiếp về ngành Logistics - Chuỗi cung ứng và các sự kiện kinh tế cập nhật khác.