By Michael Yao    Photo：CANVA

Trí tuệ nhân tạo là động lực then chốt của làn sóng cách mạng công nghệ và chuyển đổi công nghiệp mới. Đẩy nhanh phát triển thế hệ AI mới là một vấn đề mang tính chiến lược, quyết định liệu Trung Quốc có thể nắm bắt được những cơ hội do làn sóng thay đổi công nghệ và công nghiệp này mang lại hay không. Trong những năm gần đây, Chính phủ Trung Quốc đã đặc biệt coi trọng những chuyển biến và cơ hội do AI tạo ra, đồng thời ban hành hàng loạt văn bản chính sách như Kế hoạch Phát triển Trí tuệ Nhân tạo Thế hệ Mới, Kế hoạch Hành động Ba năm Thúc đẩy Phát triển Ngành Công nghiệp Trí tuệ Nhân tạo Thế hệ Mới (2018–2020), và Hướng dẫn về đẩy nhanh đổi mới theo kịch bản nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế chất lượng cao thông qua ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở trình độ cao. Những chính sách này đã đặt nền móng về định hướng chiến lược và khung chính sách cho sự phát triển AI của Trung Quốc.

Kể từ năm 2023, cùng với sự lặp lại nhanh chóng và việc ứng dụng rộng rãi của các mô hình AI tạo sinh như ChatGPT và DeepSeek, thế giới đã chứng kiến một làn sóng quan tâm mới đối với trí tuệ nhân tạo. Các quốc gia hiện đều xem AI là lực lượng quan trọng đang tái định hình cục diện cạnh tranh trong tương lai. Một mặt, họ gia tăng đầu tư vào nghiên cứu phát triển và hỗ trợ chính sách; mặt khác, họ cũng tích cực xây dựng các khung quản trị tương ứng. Vào tháng 9 năm 2025, bảy cơ quan chính phủ Trung Quốc, bao gồm Bộ Giao thông Vận tải, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, Cục Dữ liệu Quốc gia, Cục Đường sắt Quốc gia, Cục Hàng không Dân dụng và Cục Bưu chính Quốc gia, đã cùng ban hành Ý kiến triển khai về “AI + Giao thông Vận tải”. Văn bản này đưa ra các nhiệm vụ cụ thể trong bốn lĩnh vực trọng tâm: tăng cường cung ứng công nghệ cốt lõi, thúc đẩy nhanh việc trao quyền cho các kịch bản đổi mới, củng cố các yếu tố nền tảng trọng yếu, và tối ưu hóa hệ sinh thái phát triển công nghiệp. Mục tiêu là thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong ngành giao thông vận tải theo hướng quy mô lớn và đổi mới.

Trao quyền theo kịch bản dựa trên nhu cầu và đột phá trong ứng dụng thực tiễn

Trong quá trình xây dựng Ý kiến triển khai, cơ quan quản lý đã tích hợp đầy đủ nhu cầu ứng dụng và những thành quả thực tiễn của các chủ thể khác nhau trong ngành. Tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu như an toàn ngành, vận hành, đi lại, logistics, quản lý giám sát, quy hoạch và xây dựng, văn bản đã hệ thống hóa các kịch bản trao quyền đổi mới cho “AI + Hàng không dân dụng” và đề xuất một khung kịch bản ứng dụng thông minh. Khung này trực tiếp trả lời rõ hai câu hỏi then chốt: “AI được ứng dụng ở đâu?” và “Nó giải quyết những vấn đề gì?”

Xét theo từng lĩnh vực cụ thể:

Trong lĩnh vực “AI + An toàn”, trọng tâm là các kịch bản như an toàn bay và bảo dưỡng tàu bay, an toàn khai thác và an ninh sân bay, cảnh báo rủi ro và ứng phó khẩn cấp trong kiểm soát không lưu, cũng như bảo đảm an toàn cho hàng không chung và hoạt động tầm thấp. Mục tiêu là thúc đẩy ứng dụng các công nghệ cho phép nhận diện rủi ro chủ động một cách thông minh, cảnh báo chính xác và phản ứng tối ưu nhanh chóng.

Trong “AI + Vận hành”, trọng tâm là các kịch bản như lập lịch bay và điều hành khai thác, hỗ trợ chuyến bay và phân bổ nguồn lực tại sân bay, chỉ huy kiểm soát không lưu và quản lý năng lực, cũng như điều phối vận hành giữa nhiều bên liên quan. Điều này sẽ thúc đẩy nâng cấp thông minh trong các lĩnh vực như hợp nhất và phân tích dữ liệu đa nguồn, nhận biết và dự báo tình huống vận hành, cùng tối ưu hóa động các chiến lược vận hành.

Trong “AI + Hành khách”, trọng tâm là các kịch bản như hành trình liền mạch cho hành khách, dịch vụ cá nhân hóa và chăm sóc khách hàng thông minh. Điều này bao gồm việc thúc đẩy các ứng dụng như đề xuất chính xác, lập kế hoạch hành trình, tối ưu doanh thu, đơn giản hóa thủ tục check-in và thông quan, cũng như hướng dẫn thông minh, qua đó nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ thông minh mang tính trải nghiệm sâu cho ngành hàng không dân dụng.

Trong “AI + Logistics”, trọng tâm là các kịch bản như tích hợp số hóa thông tin logistics, vận hành hàng hóa hàng không hiệu quả cao, và tiến tới mô hình hỗ trợ logistics giảm nhân sự hoặc không người vận hành. Điều này bao gồm thúc đẩy triển khai các công nghệ như giám sát thị giác AI, điều độ thông minh và trí tuệ hiện thân, nhằm giảm chi phí, nâng cao chất lượng và tăng hiệu quả cho logistics hàng không.

Trong “AI + Quản lý giám sát”, nỗ lực sẽ tập trung vào việc nâng cao mức độ ứng dụng công nghệ AI trong các kịch bản như giám sát an toàn, giám sát thị trường và dịch vụ chính phủ số, từ đó tăng cường năng lực quản trị của toàn ngành.

Trong “AI + Quy hoạch và xây dựng”, mục tiêu là nâng cao năng lực ra quyết định thông minh, quản lý kiểm soát chính xác và tối ưu hóa động trong công tác quy hoạch và xây dựng hàng không dân dụng.

Tăng cường cung ứng các yếu tố hỗ trợ và định hướng tích hợp, đổi mới phối hợp

Về việc tăng cường cung ứng các yếu tố thiết yếu cho sự phát triển chất lượng cao của “AI + Hàng không dân dụng”, Ý kiến triển khai nêu rõ cần tập trung vào ba phương diện trọng yếu: phát triển bộ dữ liệu chất lượng cao, xây dựng nền tảng hạ tầng, và nghiên cứu các mô hình, thuật toán chuyên biệt cho ngành, nhằm nâng cao năng lực hỗ trợ nền tảng của AI trong lĩnh vực hàng không dân dụng. Để đạt mục tiêu này, văn bản đã đề xuất một loạt biện pháp công việc cụ thể.

Về phát triển bộ dữ liệu chất lượng cao, văn bản kêu gọi thúc đẩy tích hợp và hợp nhất dữ liệu từ nhiều chủ thể, xây dựng tiêu chuẩn cho việc hình thành bộ dữ liệu chất lượng cao trong toàn bộ vòng đời, và tạo lập các kho ngữ liệu cũng như cơ sở tri thức cần thiết để hỗ trợ các mô hình lớn chuyên biệt cho ngành.

Về xây dựng nền tảng hạ tầng, văn bản nhấn mạnh việc thúc đẩy xây dựng hạ tầng năng lực tính toán cho hàng không dân dụng và hạ tầng lưu thông, khai thác dữ liệu ngành, đồng thời tăng cường xây dựng hiệu quả và vận hành an toàn cho hạ tầng thông tin.

Về nghiên cứu mô hình và thuật toán chuyên ngành, văn bản chủ trương thúc đẩy nghiên cứu phát triển các mô hình lớn cho hàng không dân dụng phù hợp với đặc thù ngành, tạo đột phá trong một loạt thuật toán thông minh chuyên biệt cho các kịch bản theo chiều dọc, thiết lập cơ chế đánh giá thuật toán, và xây dựng một hệ sinh thái thuật toán dùng chung, hiệu quả.

Đồng thời, Ý kiến triển khai cũng chỉ ra sự cần thiết phải làm sâu sắc thêm quá trình tích hợp giữa ngành hàng không dân dụng, các lĩnh vực liên quan và trí tuệ nhân tạo, từ đó đẩy nhanh hình thành mô hình phát triển dựa trên tiến bộ phối hợp và đổi mới tích hợp.

Về tích hợp trong nội bộ ngành, thông qua việc tập hợp nguồn lực của các hãng hàng không, sân bay, đơn vị kiểm soát không lưu, tổ chức hỗ trợ dịch vụ và viện nghiên cứu, cần xây dựng một hệ sinh thái tích hợp và đổi mới AI cho hàng không dân dụng với đặc trưng chia sẻ tài nguyên, tương tác phối hợp, đồng sáng tạo và cùng chia sẻ. Mục tiêu là phát huy thế mạnh bổ sung và đổi mới phối hợp trong các lĩnh vực như xây dựng chính sách và tiêu chuẩn, nghiên cứu phát triển mô hình và thuật toán, phát triển sản phẩm thông minh và thúc đẩy các kịch bản ứng dụng.

Về tích hợp liên ngành, cần tăng cường điều phối và kết nối giữa hàng không dân dụng với chuỗi công nghiệp thượng nguồn và hạ nguồn của ngành, xây dựng một hệ thống phối hợp với các đặc trưng như liên thông công nghệ, độ tin cậy của dữ liệu, lồng ghép quy trình và thúc đẩy lẫn nhau về hệ sinh thái. Tập trung vào các hướng như “Hàng không dân dụng + Công nghiệp số” và “Hàng không dân dụng + Công nghiệp chế tạo”, mục tiêu là thúc đẩy nghiên cứu phát triển phối hợp giữa các công ty công nghệ, doanh nghiệp sản xuất và các đơn vị hàng không dân dụng, đồng thời định hướng nâng cấp thông minh cho trang thiết bị hàng không dân dụng sản xuất trong nước.

Thúc đẩy vững chắc theo từng giai đoạn và chung tay bảo đảm triển khai đồng bộ

Để bảo đảm công việc liên quan được triển khai có trật tự và vững chắc, Ý kiến triển khai đã đề xuất mục tiêu xây dựng theo hai giai đoạn cho sự phát triển chất lượng cao của “AI + Hàng không dân dụng”.

Đến năm 2027, sự tích hợp giữa trí tuệ nhân tạo với các lĩnh vực trọng điểm của hàng không dân dụng như an toàn, vận hành, đi lại, logistics, quản lý giám sát, quy hoạch và xây dựng sẽ được tiên phong triển khai. Các yếu tố hỗ trợ cốt lõi cho AI, bao gồm bộ dữ liệu chất lượng cao trong hàng không dân dụng, nền tảng hạ tầng, cùng các mô hình và thuật toán chuyên ngành, sẽ bước đầu đạt được kết quả rõ nét. Đồng thời, những đột phá sẽ được tạo ra trong các công nghệ dùng chung then chốt cho AI trong hàng không dân dụng, hình thành một loạt kịch bản mẫu có ý nghĩa dẫn dắt trong ngành, cũng như các sản phẩm và ứng dụng thông minh có năng lực cạnh tranh cốt lõi.

Đến năm 2030, sự tích hợp sâu rộng của trí tuệ nhân tạo với mọi lĩnh vực của hàng không dân dụng sẽ được hiện thực hóa. Hệ thống quản trị AI và hệ thống bảo đảm an toàn, an ninh trong hàng không dân dụng sẽ dần được hoàn thiện, đồng thời hình thành một loạt bộ dữ liệu chất lượng cao, nền tảng hạ tầng, và các mô hình, thuật toán chuyên ngành. Khi đó, AI sẽ nâng cao hiệu quả mức độ an toàn, hiệu suất vận hành, chất lượng dịch vụ và năng lực phân bổ nguồn lực của toàn ngành, trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển chất lượng cao của hàng không dân dụng.

Để bảo đảm hoàn thành các mục tiêu xây dựng này, trong thời gian tới sẽ tập hợp sức mạnh của nhiều bên liên quan trong toàn ngành hàng không dân dụng, điều phối và thúc đẩy các công việc liên quan theo cách thống nhất. Trọng tâm sẽ không chỉ là “ứng dụng AI”, mà còn là “ứng dụng AI một cách hiệu quả”.

Về hỗ trợ tổ chức, sẽ phát huy đầy đủ vai trò dẫn dắt của Nhóm Lãnh đạo Xây dựng Hàng không Dân dụng Thông minh trong công tác điều phối tổng thể, giám sát và triển khai, nhằm thúc đẩy thực hiện và hiện thực hóa các nhiệm vụ trọng điểm.

Về an toàn và an ninh, sẽ xây dựng hệ thống quản lý an toàn trong toàn bộ vòng đời đối với các hệ thống AI trong hàng không dân dụng, tăng cường đánh giá an ninh thuật toán, bảo vệ an toàn dữ liệu và thông tin, đồng thời củng cố cơ chế giám sát, cảnh báo sớm và ứng phó khẩn cấp đối với các ứng dụng AI.

Về nhân lực, sẽ tăng cường đào tạo nguồn nhân lực liên ngành, kết hợp AI với hoạt động hàng không dân dụng, đồng thời thiết lập cơ chế thu hút và khuyến khích nhân sự chuyên môn về AI.

Về hỗ trợ chính sách, sẽ đẩy nhanh xây dựng các quy phạm ứng dụng AI và tiêu chuẩn ngành phù hợp với các kịch bản hàng không dân dụng, từ đó hình thành một hệ thống tiêu chuẩn AI bao quát quản trị dữ liệu, giao diện thuật toán, hiệu năng ứng dụng và kiểm định chứng nhận.

Về thí điểm và dẫn dắt, sẽ hỗ trợ xây dựng một số dự án AI thí điểm có tính trình diễn và vai trò dẫn dắt, đồng thời tăng cường điều phối tổng thể, hướng dẫn nghiệp vụ và phổ biến kinh nghiệm từ các dự án thí điểm, dự án trình diễn do các bộ phận và địa phương triển khai, qua đó tạo động lực bền vững cho tiến trình chuyển đổi số và thông minh hóa của ngành hàng không dân dụng.

Chúng tôi rất cảm kích nếu bạn có thể chia sẻ blog của TGL với bạn bè của mình, những người quan tâm đến thông tin thị trường trực tiếp về ngành Logistics - Chuỗi cung ứng và các sự kiện kinh tế cập nhật khác.