By Nick Lung    Photo：CANVA

Giới thiệu:

Năm 2026, ngành logistics toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động sâu và nhanh. Dưới tác động đồng thời của tái cấu trúc chuỗi cung ứng quốc tế, dịch chuyển địa chính trị, biến động cước vận tải và tăng trưởng bùng nổ của nhu cầu thương mại điện tử, các mô hình logistics truyền thống dần đánh mất sự ổn định và hiệu quả như trước. Khảo sát chuỗi cung ứng gần đây cho thấy chi phí logistics đang tăng và biến động mạnh hơn, trong đó chi phí logistics và cước vận tải chiếm tỷ trọng lớn hơn đáng kể trong thương mại toàn cầu, trở thành yếu tố then chốt ảnh hưởng đến chi phí vận hành của doanh nghiệp và mức giá trên thị trường tiêu dùng.

Trong bối cảnh này, kho bãi không còn chỉ là không gian thụ động để “lưu hàng”, mà đã trở thành một trong những nút chiến lược và cốt lõi nhất trong mạng lưới chuỗi cung ứng. Từ nâng cao tính linh hoạt tồn kho, rút ngắn thời gian giao hàng, đến hỗ trợ vận hành thông minh và tự động hóa, kho bãi đang được nâng cấp thành nguồn lực trọng yếu để tăng lợi thế cạnh tranh, củng cố khả năng chống chịu chuỗi cung ứng và nâng năng lực quản trị rủi ro. Khi AI, tự động hóa và IoT thông minh ngày càng tích hợp vào vận hành kho, doanh nghiệp có thể đáp ứng nhu cầu thị trường toàn cầu nhanh hơn, chi phí thấp hơn và minh bạch hơn.

Trong các phần tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu vào các xu hướng logistics đang dịch chuyển, đồng thời giải thích cụ thể cách “kho bãi” giúp doanh nghiệp xây dựng lợi thế logistics thực sự trong môi trường chuỗi cung ứng quốc tế phức tạp và cạnh tranh cao.

I. Xu hướng logistics toàn cầu: Từ chuỗi cung ứng truyền thống sang logistics thông minh

Trong thập kỷ qua, logistics quốc tế chủ yếu dựa trên vận tải biển và hàng không, còn “kho bãi” thường được xem như nơi lưu trữ tồn kho. Tuy nhiên vài năm gần đây, các yếu tố như gián đoạn chuỗi cung ứng, nhu cầu khó dự đoán và sự bùng nổ của thương mại điện tử đã khiến doanh nghiệp logistics tái định nghĩa vai trò kho bãi, chuyển từ quản lý tồn kho thụ động sang một nút chủ động trong chuỗi cung ứng.

Nghiên cứu cho thấy quy mô thị trường dịch vụ kho bãi trong mô hình logistics bên thứ tư (4PL) đang mở rộng nhanh, đặc biệt tại châu Á Thái Bình Dương, Trung Đông và Hoa Kỳ, nơi kho bãi được xem là cấu phần cốt lõi để tăng khả năng chống chịu và tốc độ của chuỗi cung ứng.

II. Thương mại điện tử và mô hình D2C thúc đẩy nhu cầu kho bãi

Sự trỗi dậy của thương mại điện tử, đặc biệt là mô hình D2C (Direct-to-Consumer, bán trực tiếp đến người tiêu dùng), đã rút ngắn mạnh kỳ vọng thời gian từ lúc đặt hàng đến khi nhận hàng. Nếu trước đây giao hàng trong một tuần đã là lợi thế, thì hiện nay xu hướng chuyển sang giao trong ngày hoặc ngày hôm sau. Thay đổi hành vi này buộc doanh nghiệp phải ưu tiên vị trí kho và hiệu suất vận hành, vì kho càng gần khách hàng cuối thì giao hàng càng nhanh.

Bên cạnh đó, các nhà cung cấp 4PL không còn chỉ phục vụ thương hiệu lớn. Họ đang cung cấp giải pháp kho bãi và logistics linh hoạt, gọn nhẹ hơn để phù hợp với các thương hiệu nhỏ và mô hình đơn hàng tần suất cao.

III. Công nghệ cốt lõi và hướng phát triển của kho thông minh

1. Tích hợp tự động hóa và robot

Tự động hóa không còn là khái niệm của tương lai, mà đã là thực tế hiện tại. Trên toàn cầu, các “ông lớn” thương mại điện tử và các nhà cung cấp 3PL đang tăng tốc triển khai hệ thống robot để nâng hiệu suất và độ chính xác.

Ví dụ, Amazon đã triển khai robot tự động trên quy mô lớn trong mạng lưới kho nhằm tăng hiệu quả hoàn tất đơn hàng và giảm chi phí. Một số báo cáo cho thấy kho ứng dụng robot có thể giúp giảm khoảng 25% chi phí hoàn tất đơn hàng.

Công nghệ tự động hóa không chỉ tăng hiệu suất mà còn giảm tỷ lệ sai sót, giảm công việc nặng về lao động thủ công và nâng an toàn vận hành. Robot có thể xử lý khối lượng lớn tác vụ lặp lại như phân loại, bốc xếp và đóng gói, giúp vận hành kho ổn định hơn và có thể duy trì hoạt động 24/7.

2. Trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống cảm biến thông minh

Kho thông minh không chỉ là robot, mà là năng lực ra quyết định thông minh. AI đang dẫn dắt kho bãi chuyển từ lưu trữ thụ động sang giai đoạn mới, gồm dự báo nhu cầu, điều phối tự động và quản trị tồn kho động.

Hệ thống thông minh dựa trên AI có thể phân tích doanh số lịch sử, biến động theo mùa và thay đổi chuỗi cung ứng để dự báo nhu cầu chính xác, từ đó giảm tồn kho dồn ứ và thiếu hàng. Năng lực này đặc biệt quan trọng với các mặt hàng theo mùa hoặc có độ biến động cao.

Ngoài ra, cảm biến IoT (Internet of Things, Internet vạn vật) có thể theo dõi trạng thái tồn kho, nhiệt độ, độ ẩm và rung lắc theo thời gian thực, hỗ trợ quản trị chất lượng khi lưu trữ các nhóm hàng đặc thù (như thiết bị y tế và điện tử). Sự kết hợp giữa cảm biến thông minh và phân tích AI biến kho bãi thành “bộ não tại hiện trường” của chuỗi cung ứng.

IV. Tầm quan trọng của vị trí địa lý kho bãi

Vị trí địa lý của kho đã trở thành yếu tố chiến lược quan trọng trong logistics hiện đại. Ví dụ, khi các tập đoàn logistics đa quốc gia triển khai các điểm kho tại Hoa Kỳ, châu Âu và Đông Nam Á, doanh nghiệp có thể rút ngắn quãng đường giao hàng, giảm chi phí vận chuyển và cải thiện trải nghiệm khách hàng.

Lợi thế vị trí còn bao gồm:
• Gần thị trường cuối: tăng tốc giao hàng và nâng chất lượng dịch vụ
• Linh hoạt trước thay đổi chính sách xuyên biên giới: ví dụ ứng phó thuế quan hoặc kiểm soát biên giới
• Giảm chi phí logistics ngược: hàng hoàn có thể xử lý tại kho nội địa, không cần vận chuyển xuyên biên giới

Với các đại lý logistics quốc tế hoặc nhà vận hành 4PL, việc hỗ trợ khách hàng bố trí các điểm kho tại vị trí phù hợp là chìa khóa để tăng khả năng chống chịu chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh chi phí.

V. Xu hướng micro-fulfillment center và kho theo nhu cầu

1. Sự trỗi dậy của micro-fulfillment center (MFC)

Khi thương mại điện tử đô thị và kỳ vọng giao nhanh tiếp tục tăng, micro-fulfillment center (MFC) đang đẩy kho bãi tiến gần hơn đến khách hàng cuối. Mục tiêu không phải là chứa nhiều tồn kho hơn, mà là đặt đúng nhóm hàng bán chạy, luân chuyển nhanh ngay gần điểm phát sinh nhu cầu. Sự dịch chuyển này biến hoạt động fulfillment từ vận chuyển đường dài rời các trung tâm phân phối vùng thành các chuyến giao ngắn, tần suất cao trong nội đô.

Trên thực tế, mô hình MFC xuất hiện dưới nhiều dạng: cơ sở nhỏ gọn gần khu vực giao dày đặc, không gian bán kho được tích hợp vào khu vực hậu cần phía sau cửa hàng bán lẻ, hoặc “dark store” (cửa hàng không phục vụ khách mua trực tiếp, chủ yếu để nhặt hàng và điều phối giao). Khi kết hợp với tự động hóa phù hợp diện tích nhỏ, như mô hình lấy hàng “hàng đến người”, hệ thống lưu trữ và truy xuất tự động dạng đơn giản (ASRS), hoặc thiết bị phân loại dạng mô-đun, các điểm này có thể tăng tốc độ nhặt hàng và độ chính xác đơn hàng trong không gian hạn chế. Giao trong ngày, thậm chí trong vài giờ ở một số thị trường, trở thành năng lực vận hành có thể lặp lại ổn định, thay vì chỉ phụ thuộc vào cường độ lao động.

Giá trị thực sự của MFC thường chỉ rõ khi doanh nghiệp bắt đầu phân tầng chiến lược tồn kho. Không phải SKU nào (Stock Keeping Unit, mã hàng) cũng phù hợp để đặt tại nút đô thị có chi phí cao. Nhóm phù hợp nhất thường là hàng luân chuyển nhanh, tỷ lệ hoàn trả có thể kiểm soát, cùng đặc tính kích thước và khối lượng thuận lợi. Doanh nghiệp triển khai tốt sẽ xem MFC là điểm fulfillment tuyến đầu, trong khi trung tâm phân phối vùng vẫn là “xương sống” để bổ sung hàng và giữ tồn kho đệm. Kết quả là mạng lưới hai lớp, nhanh ở rìa thị trường và ổn định ở lõi vận hành. Cách làm này nâng trải nghiệm khách hàng mà không làm tồn kho bị phân mảnh quá mức đến mức phát sinh thiếu hàng, chuyển kho và chi phí cân bằng tồn kho tăng.

Nói cách khác, MFC không chỉ là một định dạng kho mới. Đây là một kiến trúc fulfillment. Nó giải bài toán hiệu suất ở chặng cuối của giao hàng, đồng thời buộc doanh nghiệp đặt ra câu hỏi sắc hơn: tồn kho nào cần đặt gần khách hàng, tồn kho nào nên ở hậu tuyến, và hai lớp này được kết nối thế nào thông qua dữ liệu và nhịp bổ sung hàng.

2. Kho theo nhu cầu (On-Demand Warehousing)

Nếu MFC đưa không gian lại gần thị trường, thì kho theo nhu cầu đưa thời gian và tính linh hoạt lại gần nhu cầu. Mô hình này chuyển kho bãi khỏi các cam kết cố định dài hạn sang năng lực có thể mở rộng theo biến động. Nó đặc biệt phù hợp với mùa cao điểm, đợt khuyến mãi tăng đột biến, nhu cầu bổ sung hàng gấp hoặc thử nghiệm thị trường giai đoạn đầu.

Về vận hành, kho theo nhu cầu thường dựa trên mạng lưới kho của bên thứ ba, hoặc mô hình nền tảng giúp ghép nối nhanh không gian trống và năng lực xử lý. Doanh nghiệp có thể sử dụng theo tuần, theo tháng hoặc theo dự án, rồi rút khi nhu cầu hạ nhiệt, giảm rủi ro “diện tích trống” do hợp đồng thuê dài hạn. Với các thương hiệu có biến động đơn hàng lớn, vòng đời SKU nhanh hoặc chiến lược thị trường thay đổi thường xuyên, mô hình này đóng vai trò như một “lớp đệm” chuỗi cung ứng, có thể điều chỉnh thay vì phải gánh tài sản nặng.

Tuy nhiên, mô hình chỉ hiệu quả khi tốc độ triển khai đi kèm chất lượng dịch vụ ổn định. Thực tế, ba yếu tố thường quyết định kho theo nhu cầu là lợi thế hay trở thành gánh nặng.

Thứ nhất là tích hợp hệ thống và dữ liệu. Mức độ đồng bộ giữa hệ thống quản lý kho (WMS), luồng đơn hàng, dữ liệu danh mục tồn kho và quy tắc mã vạch quyết định phần lớn tốc độ onboarding và độ chính xác kiểm kê. Thứ hai là phạm vi và mức dịch vụ. Thỏa thuận mức dịch vụ (SLA) cần nêu rõ thời hạn nhận hàng, giờ chốt xuất hàng, xử lý hàng hoàn, nhịp báo cáo ngoại lệ và trách nhiệm khi phát sinh chênh lệch tồn kho. Thứ ba là minh bạch giá. Lời hứa là “trả theo mức dùng”, nhưng chi phí thực tế thường nằm ở khâu nhận hàng và putaway, nhặt và đóng gói, vật tư đóng gói, dịch vụ gia tăng như dán nhãn, kitting hoặc đóng gói lại, kiểm kê định kỳ, thiết lập hệ thống và ngưỡng sản lượng tối thiểu. Nếu các điều khoản này không rõ từ đầu, mùa cao điểm có thể biến “linh hoạt” thành những bất ngờ khó chịu trên hóa đơn.

Vì vậy, kho theo nhu cầu không chỉ là thuê ngoài lưu kho. Nó gần hơn với việc “cắm thêm năng lực” vào mạng lưới hiện có. Nhà vận hành trưởng thành thường thiết kế đây là lớp linh hoạt để hấp thụ đỉnh và bất định, trong khi tồn kho lõi vẫn neo ở mạng lưới chính. Chính sự kết hợp này giúp kiểm soát chi phí và tăng tốc phản ứng cùng tồn tại.

VI. Quản trị rủi ro và khả năng chống chịu chuỗi cung ứng

Logistics không còn chỉ là tối thiểu hóa chi phí, mà là tối đa hóa khả năng chống chịu và tính dự đoán. Đại dịch toàn cầu, căng thẳng địa chính trị và thiên tai đã phơi bày nhiều điểm yếu của chuỗi cung ứng.

Vì vậy, doanh nghiệp sẵn sàng phân bổ tồn kho ở nhiều khu vực, thiết lập các điểm kho dự phòng, thậm chí sử dụng kho như vùng đệm để ứng phó tình huống khẩn cấp. Thông qua kho thông minh và dự báo bằng AI, doanh nghiệp có thể nhận diện rủi ro sớm trong chuỗi cung ứng và điều chỉnh nhanh.

VII. Kho bãi tạo lợi thế logistics cho khách hàng như thế nào

1. Tăng tốc giao hàng và nâng chất lượng dịch vụ

Với mạng lưới kho, doanh nghiệp có thể đưa tồn kho đến gần thị trường cuối, rút ngắn đáng kể thời gian giao hàng và nâng trải nghiệm dịch vụ. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với các thương hiệu theo đuổi mức hài lòng khách hàng cao.

2. Giảm chi phí và tăng hiệu quả

Kho thông minh kết hợp tự động hóa không chỉ giảm sai sót do con người mà còn tăng tốc độ quay vòng tồn kho, giảm chi phí tồn kho và rút ngắn chu kỳ fulfillment. Với doanh nghiệp, điều này chuyển hóa trực tiếp thành chi phí logistics thấp hơn và hiệu suất sử dụng vốn cao hơn.

3. Tăng minh bạch chuỗi cung ứng và năng lực ra quyết định

Nhờ tích hợp AI và IoT, doanh nghiệp có thể nắm dữ liệu tồn kho và vận hành logistics theo thời gian thực, ra quyết định nhanh và chính xác hơn. Trong thị trường quốc tế biến động mạnh, thông tin chính là năng lực cạnh tranh.

VIII. Kết luận: Kho bãi là năng lực cốt lõi trong logistics thế hệ mới

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng năm 2026, kho bãi không còn là một trung tâm chi phí ở hậu trường. Nó là điểm kiểm soát quyết định liệu cam kết giao hàng có thể được giữ hay không. Khi cước vận tải biến động, tuyến đường thiếu chắc chắn và chính sách thay đổi đã trở thành trạng thái nền, khoảng cách cạnh tranh thường không còn đến từ việc tìm vận chuyển rẻ hơn, mà đến từ việc đặt tồn kho đúng vị trí, rồi tái cấu hình fulfillment đủ nhanh khi nhu cầu thay đổi.

Đó là lý do micro-fulfillment center và kho theo nhu cầu cùng nổi lên. Một mô hình giải bài toán tốc độ bằng cách đưa tồn kho gần khách hàng hơn. Mô hình còn lại giải bài toán biến động bằng cách khiến không gian và năng lực vận hành có thể co giãn. Cả hai phản ánh một thay đổi rộng hơn: kho bãi đang dịch chuyển từ tư duy “tài sản cố định” sang tư duy “công cụ chiến lược”. Câu hỏi không còn là có nên thuê kho hay không, mà là doanh nghiệp có xây được một mạng lưới có thể chuyển chế độ vận hành, bổ sung dự phòng và hấp thụ cú sốc mà vẫn giữ hiệu suất dịch vụ hay không.

Nói thẳng hơn, cạnh tranh tương lai không chỉ được quyết định trên bảng cước. Nó sẽ được quyết định bằng thiết kế fulfillment. Người thắng cuộc sẽ là bên biết phân tầng SKU, phân bổ tồn kho thông minh, xây mạng lưới có lõi ổn định và lớp linh hoạt, đồng thời tăng tốc độ ra quyết định tại hiện trường nhờ tự động hóa và kết nối hệ thống. Trong môi trường bất định, đó là cách doanh nghiệp bảo vệ cam kết giao hàng, và là cách logistics chuyển từ áp lực chi phí thành nguồn tạo trải nghiệm khách hàng và khả năng chống chịu vận hành.

Với các nhà cung cấp logistics và các “tay chơi” 4PL (fourth party logistics), giá trị cũng đang được viết lại. Đối tác nào có thể hỗ trợ thiết kế chiến lược mạng lưới kho, tích hợp năng lực đa điểm và thiết lập cơ chế hiển thị, quản trị ngoại lệ sẽ vượt ra khỏi việc chỉ thực thi từng chặng. Họ trở thành đòn bẩy cấu trúc cho mở rộng thị trường và phòng thủ rủi ro.

Bản chất của kho bãi đã thay đổi. Nó không còn chỉ là nơi cất hàng. Nó là công tắc điều phối cách doanh nghiệp cân bằng tốc độ, chi phí và khả năng chống chịu trên thị trường toàn cầu. Ai làm chủ được điều này sẽ nắm thế chủ động trong giai đoạn tiếp theo của logistics.

Chúng tôi rất cảm kích nếu bạn có thể chia sẻ blog của TGL với bạn bè của mình, những người quan tâm đến thông tin thị trường trực tiếp về ngành Logistics - Chuỗi cung ứng và các sự kiện kinh tế cập nhật khác.