By Martina Kao    Photo：CANVA

1. Khi biến động lead time, nhịp bổ sung hàng bị xáo trộn và áp lực cung ứng tại thị trường nước ngoài trở thành trạng thái bình thường mới, điều mà các thương hiệu thực sự cần đánh giá lại là bố trí tồn kho, chiến lược bổ sung hàng và độ ổn định tổng thể của chuỗi cung ứng

Nhu cầu vẫn còn đó, nhưng nhịp vận hành không còn dễ kiểm soát như trước

Trong hai năm qua, rất nhiều thương hiệu đã cảm nhận rất rõ một điều giống nhau. Nhu cầu không hề biến mất. Sản phẩm của họ vẫn còn sức cạnh tranh. Các chiến dịch marketing vẫn đang được triển khai, và các kênh phân phối vẫn tiếp tục mở rộng. Thế nhưng trong vận hành hàng ngày, nhịp điệu tổng thể của hoạt động kinh doanh đã trở nên khó kiểm soát hơn rất nhiều.

Lượng hàng ban đầu được lên kế hoạch cho các thị trường nước ngoài có thể đến muộn hơn dự kiến một đến hai tuần. Tồn kho vốn phải kịp để hỗ trợ một đợt khuyến mại có thể bị mắc kẹt ở đâu đó giữa chuỗi. Có khu vực thiếu hàng và mất đà bán, trong khi có khu vực khác lại đang ôm lượng tồn kho dư thừa xoay vòng rất chậm.

Điều trông có vẻ là vấn đề vận chuyển, thực chất lại là sự suy giảm về khả năng dự báo của chuỗi cung ứng

Nhìn bề ngoài, các vấn đề này có thể giống như hệ quả của việc giao nhận chậm trễ, thời gian vận chuyển biến động hoặc năng lực vận tải thiếu ổn định. Nhưng ở tầng sâu hơn, điều các thương hiệu thực sự đang phải đối mặt không phải là một vấn đề vận chuyển đơn lẻ. Đó là việc nhịp vận hành tổng thể của chuỗi cung ứng đang trở nên khó dự đoán hơn trước đây.

Môi trường thị trường hiện nay không còn giống vài năm trước, khi hàng hóa có thể được sản xuất, vận chuyển và bổ sung vào thị trường theo một lịch trình tương đối ổn định. Thách thức thực sự lúc này là liệu sản phẩm có thể đến đúng thị trường, đúng thời điểm và theo đúng nhịp cần thiết hay không.

Điều các thương hiệu cần rà soát lúc này không chỉ là cước vận chuyển, mà là toàn bộ thiết kế chuỗi cung ứng

Đó là lý do vì sao điều mà chủ thương hiệu cần đánh giá lại hôm nay không còn chỉ giới hạn ở giá cước đường biển, hàng không hay vận tải đường bộ. Quan trọng hơn là tồn kho nên được bố trí ở đâu, chu kỳ bổ sung hàng nên được thiết kế như thế nào, cam kết giao hàng cần được xây dựng ra sao để đủ linh hoạt, và liệu nguồn cung cho thị trường nước ngoài còn có thể duy trì ổn định hay không.

Đối với nhiều thương hiệu, rào cản thực sự đối với tăng trưởng không phải lúc nào cũng nằm ở sản phẩm. Mà là ở việc chuỗi cung ứng có theo kịp nhịp thị trường hay không.

2. Nhịp bổ sung hàng bị xáo trộn thường là áp lực âm thầm mà các thương hiệu thấy khó xử lý nhất

Nếu bố trí tồn kho quyết định nền tảng của nguồn cung, thì nhịp bổ sung hàng sẽ quyết định liệu vận hành hàng ngày có thể chạy trơn tru hay không.

Nhiều thương hiệu cảm thấy việc quản lý chuỗi cung ứng gần đây trở nên khó khăn hơn rất nhiều, không phải vì mọi lô hàng đều bị chậm nghiêm trọng, mà vì nhịp bổ sung hàng từng vận hành ổn định nay აღარ đáng tin cậy nữa. Một chu kỳ bổ sung hàng theo tháng, theo hai tuần một lần, hoặc thậm chí theo các chiến dịch cố định trước đây có thể đã đủ để hỗ trợ hoạt động kinh doanh. Nhưng trong môi trường hiện tại, chỉ một xáo trộn nhỏ về thời điểm bổ sung hàng cũng có thể nhanh chóng ảnh hưởng đến doanh số, cân bằng tồn kho, hiệu quả triển khai khuyến mại và quan hệ với khách hàng.

Chu kỳ bổ sung hàng kéo dài làm tăng cả áp lực dòng tiền lẫn rủi ro dự báo

Vấn đề phổ biến đầu tiên là chu kỳ bổ sung hàng bị kéo dài. Khi vận chuyển quốc tế trở nên biến động hơn, các thương hiệu thường phản ứng bằng cách đặt hàng sớm hơn hoặc tăng tồn kho an toàn để tránh thiếu hàng. Đây có thể là một phản ứng hợp lý, nhưng đồng thời cũng có nghĩa là dòng tiền phải được cam kết sớm hơn và rủi ro dự báo cũng được kéo lên sớm hơn.

Nói đơn giản, vấn đề không phải là thương hiệu không thể bổ sung hàng. Mà là việc xác định đúng thời điểm bổ sung ngày càng trở nên khó hơn.

Khi thời điểm marketing và bổ sung hàng lệch nhịp, đầu tư ở tuyến đầu sẽ mất tác dụng

Vấn đề thứ hai là sự lệch pha ngày càng lớn giữa hoạt động marketing và dòng bổ sung hàng. Điều mà các thương hiệu lo nhất không phải là một kho hàng trống theo nghĩa trừu tượng. Mà là bỏ lỡ cơ hội thị trường vì sản phẩm không có sẵn đúng lúc nhu cầu xuất hiện.

Ra mắt sản phẩm mới, chương trình khuyến mại tại điểm bán, chiến dịch dịp lễ, hay các sự kiện trên sàn thương mại điện tử đều là những thời điểm được thiết kế để thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng nếu thời điểm bổ sung hàng không hỗ trợ được cho các hoạt động đó, thì ngay cả khoản đầu tư mạnh ở tuyến đầu cũng có thể mất đi phần lớn hiệu quả, chỉ vì nguồn cung chưa sẵn sàng khi thị trường cần.

Khi nhịp thị trường giữa các khu vực ngày càng khác nhau, chiến lược bổ sung hàng không thể tiếp tục theo một mô hình duy nhất

Vấn đề thứ ba là sự khác biệt ngày càng lớn về nhịp thị trường giữa các khu vực. Có thị trường yêu cầu lead time ngắn. Có thị trường chấp nhận chu kỳ bổ sung dài hơn. Có nơi nhu cầu tương đối ổn định, nhưng cũng có nơi biến động mạnh hơn rất nhiều.

Nếu một thương hiệu vẫn tiếp tục quản lý mọi thị trường theo cùng một cách, sớm muộn họ cũng sẽ rơi vào tình huống bổ sung quá sớm ở thị trường này và quá muộn ở thị trường khác. Một khu vực thiếu hàng, trong khi khu vực khác lại ôm tồn kho dư thừa. Đây không chỉ là vấn đề thực thi. Nó là dấu hiệu cho thấy chính thiết kế bổ sung hàng cần được phân tầng và phân khúc hơn.

Vấn đề thực sự không nằm ở một lần chậm trễ đơn lẻ, mà ở việc mất kiểm soát nhịp tổng thể

Đối với các thương hiệu, vấn đề thực sự hiếm khi là một lô hàng bị trễ. Mà là việc mất kiểm soát đối với nhịp bổ sung hàng tổng thể. Một khi nhịp đó trở nên thiếu ổn định, quá trình ra quyết định nội bộ thường sẽ nghiêng sang hai thái cực: hoặc quá thận trọng, hoặc ngày càng phản ứng bị động. Cuối cùng, thứ chịu tác động là hiệu quả trên thị trường.

3. Nguồn cung cho thị trường nước ngoài không còn có thể dựa vào tư duy một tuyến duy nhất

Mô hình giao hàng trực tiếp truyền thống không còn đủ cho nhu cầu cung ứng quốc tế ngày càng phức tạp

Trước đây, nhiều thương hiệu vận hành với một mô hình cung ứng khá đơn giản. Hàng được xuất từ nhà máy, vận chuyển bằng đường biển hoặc đường hàng không, sau đó phân phối tại địa phương khi đến nơi. Mô hình này hoạt động tương đối hiệu quả khi cấu trúc thị trường còn đơn giản, danh mục sản phẩm chưa quá phức tạp và kỳ vọng về giao hàng chưa quá khắt khe.

Nhưng khi một thương hiệu bắt đầu phục vụ nhiều thị trường nước ngoài hơn, quản lý dải sản phẩm rộng hơn và đáp ứng nhu cầu bổ sung hàng nhanh hơn, giới hạn của tư duy một tuyến duy nhất bắt đầu lộ rõ.

Các thị trường khác nhau và các nhóm sản phẩm khác nhau không nên được xử lý theo cùng một cách

Không phải thị trường nào cũng phù hợp với giao hàng trực tiếp, và cũng không phải sản phẩm nào cũng nên được bố trí sẵn theo cùng một cách. Có những thị trường phù hợp hơn với dòng hàng nhập tập trung rồi phân bổ theo khu vực. Có những thị trường khác lại cần phương án bổ sung trực tiếp và linh hoạt hơn.

Một số SKU chủ lực có thể đáng để được bố trí gần thị trường từ trước, trong khi những sản phẩm biến động mạnh hơn nên được giữ tại các nút linh hoạt hơn cho đến khi nhu cầu rõ ràng hơn. Nếu một thương hiệu quản lý mọi thị trường bằng một mô hình đồng nhất, hệ thống có thể trông đơn giản hơn trên giấy tờ, nhưng trong thực tế lại thường phải đánh đổi sự linh hoạt của nguồn cung.

Câu hỏi cốt lõi trong cung ứng quốc tế hiện nay không chỉ là vận chuyển thế nào, mà là thiết kế các nút ra sao

Đó là lý do vì sao trọng tâm của cung ứng cho thị trường nước ngoài ngày nay không còn chỉ là làm sao để đưa hàng đi quốc tế. Mà là làm sao thiết kế các nút cung ứng đằng sau sự dịch chuyển đó.

Thị trường nào cần tốc độ phản ứng nhanh hơn? Thị trường nào có thể chấp nhận khung giao hàng dài hơn? Nhóm sản phẩm nào nên được bố trí sẵn? Nhóm nào nên trì hoãn cho đến khi nhu cầu chắc chắn hơn? Những quyết định này cần dựa trên nhịp bán hàng và cấu trúc thị trường của chính thương hiệu, chứ không phải trên một thói quen logistics mặc định.

Khi thiết kế nút trở nên linh hoạt hơn, chuỗi cung ứng mới thực sự trở thành năng lực hỗ trợ thị trường

Khi các thương hiệu áp dụng cấu hình nút linh hoạt hơn, như phân phối theo khu vực, kho ngoại quan, phương án trung chuyển hoặc kế hoạch bổ sung hàng đa điểm, vai trò của chuỗi cung ứng sẽ thay đổi. Nó không còn chỉ là thực hiện vận chuyển. Nó trở thành một hệ thống hỗ trợ thực sự cho khả năng phản ứng với thị trường.

Sự thay đổi trong tư duy này rất quan trọng. Độ ổn định của nguồn cung thị trường nước ngoài không được quyết định chỉ bởi một chặng vận chuyển duy nhất. Nó được hình thành đồng thời bởi cách bố trí tồn kho ở đầu chuỗi và thiết kế các nút ở đoạn giữa.

4. Thứ thực sự đắt đỏ không phải lúc nào cũng là cước vận chuyển, mà là phản ứng dây chuyền do nguồn cung thiếu ổn định gây ra

Khi các thương hiệu bàn về logistics, thứ đầu tiên họ thường so sánh là giá. Cước biển, cước hàng không, chi phí trung chuyển, chi phí giao hàng nội địa. Tất cả đều quan trọng, và kiểm soát chi phí đương nhiên là một phần của vận hành. Nhưng khi một thương hiệu chỉ nhìn vào chi phí vận chuyển của một lô hàng đơn lẻ, họ rất dễ bỏ sót những nguồn chi phí lớn hơn nằm phía sau.

Chi phí của nguồn cung thiếu ổn định thường cao hơn rất nhiều so với bản thân cước vận chuyển. Doanh số mất đi vì thiếu hàng, chi phí vận chuyển khẩn cấp để cứu mức độ phục vụ, vốn lưu động bị giam trong lượng tồn kho đặt sai vị trí, chi phí phối hợp và phục hồi ở phía kênh phân phối, thậm chí cả ảnh hưởng đến thương hiệu khi bỏ lỡ một khung bán hàng quan trọng, đều không hiện ra trên một bảng báo giá cước.

Nói cách khác, điều các thương hiệu thực sự nên so sánh không chỉ đơn giản là báo giá của ai thấp hơn. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu mô hình cung ứng tổng thể có mang lại hiệu quả tốt hơn và độ ổn định cao hơn hay không.

Đôi khi một phương án trông có vẻ rẻ hơn ở cấp độ từng lô hàng lại dẫn tới tổng chi phí cao hơn, vì bổ sung hàng chậm hơn, lựa chọn nút ít hơn và toàn hệ thống thiếu linh hoạt. Ngược lại, những phương án hỗ trợ được nguồn cung ổn định hơn với một mức chi phí hợp lý thường hiệu quả hơn rất nhiều về dài hạn.

Đối với các thương hiệu, vận chuyển chưa bao giờ là một khoản chi phí tách biệt. Nó chỉ là một phần của toàn bộ hệ thống chuỗi cung ứng. Nếu quyết định chỉ được đưa ra dựa trên giá của từng lô hàng, thì rất dễ chọn nhầm một phương án có vẻ rẻ trong ngắn hạn nhưng lại làm tăng rủi ro cung ứng theo thời gian.

5. Điều các thương hiệu cần lúc này là một cuộc rà soát toàn diện về thiết kế chuỗi cung ứng

Khi thị trường thay đổi, câu hỏi thực sự là liệu thiết kế chuỗi cung ứng hiện tại còn phù hợp với mục đích vận hành hay không

Khi thị trường trở nên kém ổn định hơn, điều mà các thương hiệu cần nhất thường không phải là xử lý chữa cháy trong ngắn hạn nhiều hơn. Điều họ cần là một lần rà soát mới để xem thiết kế chuỗi cung ứng hiện tại còn phù hợp với nhu cầu vận hành hay không. Một cách hữu ích để bắt đầu là đặt ra một vài câu hỏi thực tế.

Tồn kho hiện tại có thực sự được bố trí gần nhu cầu thị trường, hay chỉ đang được dàn đều một cách cơ học?

Thứ nhất, cách bố trí tồn kho hiện tại có thực sự khớp với nhu cầu thị trường hay không? Nếu một thị trường liên tục thiếu hàng trong khi thị trường khác vẫn còn tồn kho dư thừa, đó thường là dấu hiệu cho thấy việc bố trí tồn kho chưa ăn khớp với nhịp bán hàng. Trong trường hợp đó, vấn đề không chỉ là đang giữ bao nhiêu hàng, mà là hàng có đang nằm đúng nút hay không.

Nếu mô hình bổ sung hàng vẫn quá chuẩn hóa, doanh nghiệp sẽ khó phản ứng với khác biệt thực tế giữa các thị trường

Thứ hai, mô hình bổ sung hàng có đang trở nên quá đồng nhất hay không? Nếu mọi thị trường đều vận hành cùng một chu kỳ bổ sung, cùng một mô hình vận chuyển và cùng một logic tồn kho an toàn, thì hệ thống có thể không còn phản ánh đúng sự khác biệt thực tế giữa các thị trường nữa. Một chuỗi cung ứng thương hiệu trưởng thành không phải lúc nào cũng là chuỗi được chuẩn hóa nhiều nhất. Mà là chuỗi có thể được quản lý theo từng lớp.

Nếu cam kết giao hàng vẫn dựa trên các giả định cũ, rủi ro ở phía đơn hàng sẽ tăng lên

Thứ ba, các cam kết giao hàng hiện nay có còn đang dựa trên những giả định của một môi trường vận chuyển ổn định hơn trước kia hay không? Nhiều thương hiệu vẫn tiếp tục lập kế hoạch lead time bằng các mô hình lịch sử được xây dựng trên nền điều kiện vận chuyển dễ dự đoán hơn. Nhưng khi biến động bên ngoài tăng lên, mô hình lead time cũ đó có thể không còn đủ nữa. Nếu cam kết giao hàng không được cập nhật tương ứng, phía bán hàng có thể đang gánh thêm rủi ro mà chính họ cũng chưa nhận ra.

Tính linh hoạt của nguồn cung thị trường nước ngoài phụ thuộc vào việc thiết kế từ đầu có đúng hay không

Thứ tư, nguồn cung cho thị trường nước ngoài còn đủ linh hoạt hay không? Khi nhu cầu ở một thị trường tăng đột ngột, thương hiệu có thể phản ứng đủ nhanh không? Khi doanh số ở một thị trường khác chậm lại, doanh nghiệp có thể tránh tiếp tục đẩy lượng hàng dư thừa vào kênh đó hay không?

Những năng lực này không thể được giải quyết đơn giản bằng cách trả thêm tiền cho vận chuyển. Chúng phụ thuộc vào việc các nút ở đầu chuỗi, chiến lược tồn kho và thiết kế logistics có phối hợp tốt với nhau hay không.

Điều các thương hiệu nên hướng tới không chỉ là giao hàng nhanh hơn, mà là một chuỗi cung ứng phù hợp với nhịp thị trường

Cuối cùng, điều các thương hiệu cần ngày nay không chỉ là giao hàng nhanh hơn. Mà là một thiết kế chuỗi cung ứng bám sát hơn với nhịp của những thị trường mà họ đang phục vụ.

Chỉ khi tồn kho, bổ sung hàng, giao hàng và nhu cầu thị trường thực sự được căn chỉnh với nhau, các thương hiệu mới có thể duy trì tăng trưởng ổn định trong một môi trường mà mức độ bất định vẫn đang tiếp tục gia tăng.

6. Giai đoạn cạnh tranh tiếp theo của các thương hiệu sẽ ngày càng phụ thuộc vào độ ổn định của nguồn cung

Trong tương lai, các thương hiệu đương nhiên vẫn sẽ tiếp tục cạnh tranh bằng sản phẩm, giá, marketing và chiến lược kênh phân phối. Nhưng sẽ có một yếu tố ngày càng trở nên mang tính quyết định ở phía sau: độ ổn định của nguồn cung.

Khi thị trường trở nên phức tạp hơn, những thương hiệu có thể đặt hàng hóa đúng vị trí, một cách nhất quán và đáng tin cậy, sẽ ở vị thế tốt hơn để bảo vệ nhịp bán hàng và nắm bắt cơ hội tăng trưởng.

Đối với chủ thương hiệu, điều cần được xem xét lại lúc này không chỉ là một lô hàng riêng lẻ nên di chuyển như thế nào. Mà là liệu logic tổng thể của chuỗi cung ứng còn phù hợp với doanh nghiệp hay không. Tồn kho nên được bố trí ra sao, bổ sung hàng nên được cấu trúc thế nào, thị trường nước ngoài nên được cung ứng theo cách nào, và độ linh hoạt nên được xây dựng xuyên suốt các nút khác nhau ra sao. Nghe có vẻ như những câu hỏi về logistics, nhưng trên thực tế chúng gắn trực tiếp với hiệu quả hoạt động của thương hiệu.

Đối với một đơn vị giao nhận vận tải toàn cầu và đối tác tích hợp logistics xuyên biên giới như TGL Team Global Logistics, giá trị không chỉ nằm ở việc sắp xếp vận chuyển, mà còn ở việc giúp các thương hiệu vượt ra khỏi tư duy xử lý từng lô hàng riêng lẻ để chuyển sang một cách tiếp cận hoàn chỉnh hơn trong quản trị nhịp cung ứng.

Khi các thương hiệu bắt đầu nhìn chuỗi cung ứng như một phần của năng lực cạnh tranh trên thị trường, rất nhiều nút thắt vận hành từng tưởng như khó giải quyết sẽ bắt đầu có hướng mở ra.

Chúng tôi rất cảm kích nếu bạn có thể chia sẻ blog của TGL với bạn bè của mình, những người quan tâm đến thông tin thị trường trực tiếp về ngành Logistics - Chuỗi cung ứng và các sự kiện kinh tế cập nhật khác.