By Connie Yao    Photo：CANVA

1. แรงกดดันจากการแข่งขันด้านราคาที่เพิ่มขึ้นในธุรกิจโลจิสติกส์ข้ามพรมแดน

ตลอดระยะเวลากว่าทศวรรษของการเติบโตอย่างรวดเร็วของธุรกิจอีคอมเมิร์ซข้ามพรมแดน โลจิสติกส์เป็นส่วนที่มีการแข่งขันรุนแรงและขับเคลื่อนด้วยราคามากที่สุดมาโดยตลอด ในช่วงแรก การจัดส่งสินค้าโดยตรงผ่านพัสดุไปรษณีย์และบริการขนส่งระหว่างประเทศเฉพาะเส้นทาง ช่วยให้ผู้ขายรายย่อยและธุรกิจขนาดกลางจำนวนมากสามารถขยายตลาดไปสู่ต่างประเทศได้ ด้วยต้นทุนที่ต่ำและอุปสรรคในการเข้าสู่ตลาดที่ไม่สูงนัก อย่างไรก็ตาม เมื่อมีผู้ประกอบการเข้ามาแข่งขันมากขึ้น ประเทศต่าง ๆ เริ่มเข้มงวดกับนโยบายภาษีศุลกากร และแพลตฟอร์มต่าง ๆ ยกระดับมาตรฐานการจัดส่ง อุตสาหกรรมจึงเข้าสู่วงจรการแข่งขันด้านราคาอย่างต่อเนื่อง อัตราค่าขนส่งช่วงหลักลดลงเรื่อย ๆ มาตรฐานการบริการลดลงตามไปด้วย และอัตรากำไรหดตัวจนแทบไม่เหลือ ปัจจุบันทั้งอุตสาหกรรมกำลังมองหาทางออกจากสถานการณ์นี้ โดยคลังสินค้าในต่างประเทศกลายเป็นคำตอบที่ได้รับความนิยมมากที่สุด คำถามที่สมควรพิจารณาจึงเกิดขึ้นว่า คลังสินค้าในต่างประเทศเป็นทางออกที่แก้ปัญหาสงครามราคาในธุรกิจโลจิสติกส์ได้อย่างแท้จริง หรือเป็นเพียงขั้นตอนชั่วคราวในการเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมเท่านั้น?

2. ปัจจัยสามประการที่กำลังเปลี่ยนโฉมธุรกิจโลจิสติกส์ข้ามพรมแดน

ความรุนแรงของการแข่งขันด้านราคาในธุรกิจโลจิสติกส์ข้ามพรมแดนเกิดจากปัจจัยสามด้านที่ส่งผลพร้อมกัน ได้แก่ ตลาด นโยบาย และความต้องการของผู้บริโภค

เริ่มจากปัจจัยด้านตลาด การจัดส่งสินค้าโดยตรงมีอุปสรรคในการเข้าสู่ตลาดต่ำมาก ทำให้ผู้ให้บริการโลจิสติกส์จำนวนมากแข่งขันกันด้วยราคาเพียงอย่างเดียว จนติดอยู่ในวงจรที่ต้องลดราคา ลดคุณภาพการบริการ แล้วกลับมาลดราคาอีกครั้ง ผู้ประกอบการส่วนใหญ่จึงมีอำนาจในการกำหนดราคาต่ำและแทบไม่เหลือกำไร

ปัจจัยต่อมาคือนโยบาย ตลาดสำคัญอย่างสหภาพยุโรปและสหรัฐอเมริกาได้ยกเลิกหรือระงับการยกเว้นอากรศุลกากรสำหรับพัสดุมูลค่าต่ำ และเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบการหลีกเลี่ยงภาษี ส่งผลให้ความได้เปรียบด้านต้นทุนของการจัดส่งสินค้าโดยตรงในรูปแบบเดิมถูกกดดัน และปริมาณพัสดุมูลค่าต่ำในบางตลาดและบางช่องทางลดลงอย่างมาก

สุดท้ายคือการเปลี่ยนแปลงด้านความต้องการของผู้บริโภค ผู้ซื้อสินค้าในต่างประเทศไม่ได้ให้ความสำคัญเพียงราคาที่ต่ำอีกต่อไป แต่ยังคาดหวังการจัดส่งที่รวดเร็ว การคืนสินค้าที่สะดวก และบริการหลังการขายที่เชื่อถือได้ การขนส่งโดยตรงรูปแบบเดิมซึ่งใช้เวลานาน มีความเสี่ยงที่พัสดุจะสูญหายสูงกว่า และมีบริการหลังการขายที่ไม่เพียงพอ จึงประสบปัญหาในการตอบสนองความคาดหวังเหล่านี้ ขณะเดียวกัน การดำเนินงานด้านโลจิสติกส์ที่เน้นต้นทุนต่ำและขาดการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบก็ไม่สามารถดำเนินต่อไปได้อย่างยั่งยืน

3. ข้อดีสี่ประการสำคัญของคลังสินค้าในต่างประเทศ

ภายใต้สถานการณ์ดังกล่าว คลังสินค้าในต่างประเทศมีความโดดเด่นด้านการจัดส่งสินค้าในประเทศปลายทาง และกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการลดแรงกดดันด้านราคา รูปแบบการดำเนินงานนี้เริ่มจากการขนส่งสินค้าจำนวนมากในเที่ยวแรก จัดเก็บสินค้าไว้ในคลังสินค้าท้องถิ่น และดำเนินการ จัดส่งช่วงสุดท้าย (Last-mile Delivery) จากคลังดังกล่าว โดยมีข้อดีหลักสี่ประการ

ประการแรก ช่วยลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพ การขนส่งสินค้าเที่ยวแรกแบบรวมปริมาณมากช่วยกระจายต้นทุนการขนส่งช่วงหลักไปยังสินค้าจำนวนมาก ขณะที่การร่วมมือกับบริษัทขนส่งในท้องถิ่นช่วยให้ได้รับอัตราค่าจัดส่งช่วงสุดท้ายที่มีส่วนลด ซึ่งสามารถลดต้นทุนการจัดส่งขั้นสุดท้ายได้ โดยเฉพาะสินค้าขนาดใหญ่หรือสินค้าที่มีน้ำหนักมาก

ประการที่สอง ช่วยให้การจัดส่งรวดเร็วขึ้น เมื่อมีการจัดเก็บสินค้าไว้ในต่างประเทศแล้ว คำสั่งซื้อในบางพื้นที่ให้บริการสามารถจัดส่งถึงผู้ซื้อได้ภายใน 2–3 วันทำการ เมื่อเทียบกับการจัดส่งข้ามพรมแดนโดยตรงผ่านบริการขนส่งเฉพาะเส้นทาง ซึ่งโดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 7–15 วัน ความแตกต่างนี้ช่วยยกระดับประสบการณ์การซื้อสินค้าและเพิ่มอัตราการเปลี่ยนผู้เข้าชมให้กลายเป็นผู้ซื้อ (Conversion Rate) ได้อย่างมีนัยสำคัญ

ประการที่สาม ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นและความทนทานของห่วงโซ่อุปทาน การจัดเก็บสินค้าจำนวนมากไว้ล่วงหน้าและการจัดส่งภายในประเทศช่วยลดการพึ่งพากระบวนการผ่านพิธีการศุลกากรสำหรับพัสดุแต่ละคำสั่งซื้อและระยะเวลาขนส่งระหว่างประเทศ อย่างไรก็ตาม การนำเข้าสินค้าในช่วงแรกยังคงต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านการสำแดงสินค้าต่อศุลกากร การชำระอากรที่เกี่ยวข้อง การตรวจสอบ และอาจได้รับผลกระทบจากความแออัดของท่าเรือ

ประการที่สี่ ช่วยขยายขอบเขตการให้บริการ คลังสินค้าในต่างประเทศสมัยใหม่ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่จัดเก็บสินค้าอีกต่อไป แต่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการดำเนินงานด้านคำสั่งซื้อ ซึ่งรองรับทั้งการจัดส่งสินค้าโดยตรงจากคลัง (Drop-shipping) การส่งต่อสินค้าไปยังคลัง Fulfillment by Amazon (FBA) การปรับปรุงหรือซ่อมแซมสินค้าที่ส่งคืน และการให้บริการลูกค้าในท้องถิ่น นอกจากนี้ ยังสามารถตอบสนองข้อกำหนดของแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซที่มีรายละเอียดและความเข้มงวดมากขึ้นได้ดียิ่งขึ้น

Ebrun รายงานว่า ผู้ให้บริการโลจิสติกส์รายใหญ่รายหนึ่งที่มุ่งเน้นการจัดส่งสินค้าโดยตรงประเมินว่า ในที่สุดตลาดยุโรปอาจมีสัดส่วนการจัดส่งผ่านคลังสินค้าในต่างประเทศอยู่ที่ ประมาณ 70% และการจัดส่งโดยตรงอยู่ที่ 30% แม้จะเป็นเพียงมุมมองของผู้ให้บริการรายหนึ่งเกี่ยวกับทิศทางตลาดในอนาคต แต่ก็สะท้อนให้เห็นว่าคลังสินค้าในต่างประเทศกำลังมีบทบาทเพิ่มขึ้นอย่างมาก

4. ต้นทุนแฝงและความเสี่ยงของคลังสินค้าในต่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม คลังสินค้าในต่างประเทศไม่ใช่ทางออกที่แก้ปัญหาสงครามราคาในธุรกิจโลจิสติกส์ได้ทุกประการ รูปแบบนี้มีข้อจำกัดในตัวเอง และไม่สามารถแก้ปัญหาของทั้งอุตสาหกรรมได้เพียงลำพัง

อุปสรรคแรกคือเงินทุน การสร้างหรือบริหารคลังสินค้าในต่างประเทศด้วยตนเองต้องใช้เงินลงทุนสูง ทั้งค่าเช่าคลังสินค้า ค่าแรงบุคลากรในท้องถิ่น และต้นทุนในการนำสินค้าไปจัดเก็บล่วงหน้า ซึ่งล้วนต้องใช้เงินทุนจำนวนมาก และเป็นภาระที่ผู้ค้ารายย่อยและธุรกิจขนาดกลางจำนวนมากยากจะรับได้

การใช้บริการคลังสินค้าในต่างประเทศของผู้ให้บริการภายนอกช่วยลดความจำเป็นในการสร้างระบบดำเนินงานของตนเอง แต่ต้นทุนด้านสินค้าคงคลังและการดำเนินงานตามคำสั่งซื้อยังคงมีอยู่ การเร่งเข้าสู่ตลาดโดยขาดการวางแผนที่เหมาะสมอาจทำให้เกิดสินค้าคงคลังส่วนเกินและปัญหาสภาพคล่องทางการเงิน ดังนั้น สินค้าที่ขายช้าหรือสินค้าที่เพิ่งเริ่มทดลองวางจำหน่ายจึงควรได้รับการวางแผนสต็อกอย่างระมัดระวัง

ประเด็นที่สองคือความเสี่ยงด้านสินค้าคงคลัง ความต้องการสินค้าในตลาดข้ามพรมแดนเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว และกระแสความนิยมของสินค้าก็เปลี่ยนไปอย่างต่อเนื่อง สินค้าที่นำไปจัดเก็บไว้ล่วงหน้าจึงอาจขายไม่ออกและสูญเสียมูลค่า ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่ปรับตัวได้ยากกว่าการจัดส่งสินค้าโดยตรงโดยไม่ต้องถือครองสินค้าคงคลังล่วงหน้า

สิ่งที่น่าสังเกตยิ่งกว่านั้นคือ การแข่งขันด้านราคาระลอกใหม่ได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว เมื่อบริษัทจำนวนมากเร่งเข้าสู่ธุรกิจคลังสินค้าในต่างประเทศ พื้นที่คลังสินค้าที่มีทำเลดีเริ่มขาดแคลนและค่าเช่าปรับตัวสูงขึ้น ผู้ให้บริการคลังสินค้าบางรายจึงหันกลับมาใช้กลยุทธ์ลดราคา และการแข่งขันที่ไม่สร้างความแตกต่างก็เพียงแค่ย้ายจากการจัดส่งโดยตรงไปสู่บริการคลังสินค้าในต่างประเทศเท่านั้น

5. การสร้างกลยุทธ์ด้านโลจิสติกส์และการจัดส่งสินค้าที่หลากหลาย

ดังนั้น ทางออกที่แท้จริงจากการแข่งขันด้านราคาในธุรกิจโลจิสติกส์ข้ามพรมแดนจึงไม่ใช่การเปลี่ยนจากรูปแบบหนึ่งไปใช้อีกรูปแบบหนึ่ง แต่เป็นการปรับเปลี่ยนในวงกว้างที่ประกอบด้วยการวางแผนให้แตกต่างกันตามลักษณะสินค้า การผสมผสานรูปแบบโลจิสติกส์ และการบริหารจัดการที่ละเอียดและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

โครงสร้างการจัดส่งสินค้าที่แบ่งตามลักษณะและความต้องการจะเริ่มมีบทบาทมากขึ้น สินค้าทั่วไป สินค้าขนาดใหญ่ สินค้าขายดี และสินค้าที่ลูกค้าซื้อซ้ำเป็นประจำ เหมาะกับการจัดเก็บในคลังสินค้าในต่างประเทศ ซึ่งสามารถใช้ประโยชน์จากการประหยัดต่อขนาดและการมีสินค้าอยู่ในตลาดท้องถิ่น ส่วนสินค้าน้ำหนักเบา สินค้าเฉพาะกลุ่ม สินค้าทดลองตลาด และร้านค้าที่มียอดขายไม่มาก เหมาะกับการจัดส่งโดยตรงที่มีการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงด้านสินค้าคงคลังและเงินทุน

ในขณะเดียวกัน อุตสาหกรรมจำเป็นต้องก้าวข้ามสงครามราคาและหันมาแข่งขันด้วยคุณค่าที่แตกต่าง โดยสร้างความได้เปรียบในระยะยาวผ่านการบริหารคลังสินค้าอย่างชาญฉลาด การควบคุมห่วงโซ่อุปทานด้วยระบบดิจิทัล การดำเนินงานที่สอดคล้องกับข้อกำหนดทางกฎหมาย และบริการเสริมที่เพิ่มมูลค่า

บริษัทขนาดใหญ่อาจลงทุนสร้างคลังสินค้าของตนเองเพื่อสร้างความได้เปรียบและอุปสรรคในการแข่งขันด้านห่วงโซ่อุปทาน ขณะที่ผู้ค้ารายย่อยสามารถใช้คลังสินค้าร่วมของผู้ให้บริการภายนอกเพื่อลดต้นทุน การผสมผสานบริการขนส่งเฉพาะเส้นทาง พัสดุขนาดเล็ก และคลังสินค้าในต่างประเทศ ช่วยให้ผู้ขายสร้างระบบโลจิสติกส์ที่สมดุลระหว่างต้นทุน ความรวดเร็ว และความเสี่ยง

6. อนาคตของโลจิสติกส์ข้ามพรมแดน: แข่งขันด้วยคุณค่า ไม่ใช่ราคา

กล่าวโดยสรุป คลังสินค้าในต่างประเทศเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญที่ช่วยเปลี่ยนแปลงธุรกิจโลจิสติกส์ข้ามพรมแดน แต่ไม่ใช่คำตอบเพียงอย่างเดียว สงครามราคาในธุรกิจโลจิสติกส์จะไม่สิ้นสุดลงเพียงเพราะมีรูปแบบการดำเนินงานใดรูปแบบหนึ่งครองตลาด แต่จะสิ้นสุดลงเมื่อการแข่งขันด้วยราคาต่ำอย่างไร้ทิศทางค่อย ๆ ลดบทบาทลง และการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพ ละเอียดรอบคอบ และสอดคล้องกับข้อกำหนดทางกฎหมายกลายเป็นมาตรฐานของอุตสาหกรรม

ในอนาคต บริษัทต่าง ๆ จำเป็นต้องหลีกเลี่ยงการลดราคาอย่างไม่มีกลยุทธ์ และสร้างระบบโลจิสติกส์ที่หลากหลายให้เหมาะสมกับประเภทสินค้า ขนาดธุรกิจของร้านค้า และตลาดเป้าหมาย การจัดส่งสินค้าในท้องถิ่นช่วยยกระดับการบริการ การบริหารจัดการด้วยระบบดิจิทัลช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ และกลยุทธ์ที่สร้างความแตกต่างช่วยให้บริษัทหลีกเลี่ยงการแข่งขันที่รุนแรงจนสร้างความเสียหายต่อธุรกิจได้ แนวทางนี้จะช่วยให้โลจิสติกส์อีคอมเมิร์ซข้ามพรมแดนหลุดพ้นจากวงจรการแข่งขันด้านราคาและเติบโตได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว

คำถามที่พบบ่อย

Q1: ผู้ขายรายย่อยและธุรกิจขนาดกลางจำเป็นต้องมีคลังสินค้าและทีมงานในต่างประเทศเป็นของตนเองหรือไม่?

ไม่จำเป็น ผู้ขายสามารถใช้บริการคลังสินค้าของผู้ให้บริการภายนอกได้โดยไม่ต้องสร้างเครือข่ายคลังสินค้าของตนเอง อย่างไรก็ตาม การนำสินค้าไปจัดเก็บล่วงหน้ายังคงทำให้เงินทุนส่วนหนึ่งถูกผูกไว้กับสินค้าคงคลัง ดังนั้น ควรเปรียบเทียบค่ารับสินค้า ค่าจัดเก็บ ค่าดำเนินการ และค่าจัดส่ง รวมถึงค่าบริการขั้นต่ำ ค่าจัดเก็บที่คิดตามอายุของสินค้าคงคลัง ค่าดำเนินการคืนสินค้า และการเข้าถึงข้อมูลสินค้าคงคลัง

Q2: การใช้คลังสินค้าในต่างประเทศช่วยหลีกเลี่ยงอากรขาเข้าและการตรวจสอบของศุลกากรได้หรือไม่?

ไม่ได้ สินค้าที่เข้าสู่ประเทศปลายทางยังคงต้องผ่านการสำแดงสินค้านำเข้า ชำระอากรและภาษีที่เกี่ยวข้อง และเข้ารับการตรวจสอบตามที่จำเป็น ข้อได้เปรียบของรูปแบบนี้คือการนำเข้าสินค้ามาไว้ล่วงหน้า ก่อนดำเนินการจัดส่งภายในประเทศ ซึ่งช่วยลดการพึ่งพาการขนส่งระหว่างประเทศสำหรับคำสั่งซื้อแต่ละรายการ ควรตรวจสอบรูปแบบการนำเข้าและระบุให้ชัดเจนว่าใครเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ก่อนจัดส่งสินค้า

Q3: ระยะเวลาจัดส่ง 2–3 วันทำการรวมการขนส่งระหว่างประเทศในช่วงแรกด้วยหรือไม่?

ไม่รวม ระยะเวลาดังกล่าวหมายถึงการจัดส่งภายในประเทศหลังจากสินค้ามาถึงคลังสินค้าและพร้อมจัดส่งแล้ว โดยการขนส่งระหว่างประเทศ การผ่านพิธีการศุลกากร และการรับสินค้าเข้าคลังจะต้องดำเนินการก่อนหน้านั้น ควรตรวจสอบพื้นที่ให้บริการ ระยะเวลาดำเนินการตามคำสั่งซื้อ เวลาตัดรอบรับคำสั่งซื้อ และจุดเริ่มต้นของการนับระยะเวลาจัดส่ง โดยเฉพาะสินค้าขนาดใหญ่และการจัดส่งไปยังพื้นที่ห่างไกล

Q4: สินค้าประเภทใดควรจัดเก็บในคลังสินค้าในต่างประเทศ และสินค้าประเภทใดควรใช้การจัดส่งโดยตรงต่อไป?

ควรเริ่มจากสินค้าหลักที่มียอดขายสม่ำเสมอ มีรอบการเติมสินค้าเป็นประจำ และต้องการการจัดส่งที่รวดเร็ว จากนั้นจึงค่อยขยายปริมาณสินค้าคงคลังตามความเหมาะสมของยอดขาย ส่วนการจัดส่งโดยตรงเหมาะกับสินค้าที่อยู่ระหว่างการทดลองตลาด สินค้ากลุ่มที่มียอดขายน้อยแต่มีความหลากหลาย และสินค้าที่หมุนเวียนช้า สินค้าน้ำหนักเบาก็สามารถจัดเก็บในคลังสินค้าในต่างประเทศได้เช่นกัน ปัจจัยสำคัญอยู่ที่ความหนาแน่นของคำสั่งซื้อ อัตราการหมุนเวียนสินค้า และต้นทุนรวมตลอดกระบวนการ ไม่ใช่ขนาดของสินค้าเพียงอย่างเดียว

ขอขอบคุณหากคุณสามารถแบ่งปันบล็อก TGL ในหมู่เพื่อนของคุณที่สนใจข้อมูลตลาดโดยตรงของโซ่อุปทานและเหตุการณ์ทางเศรษฐกิจที่อัปเดต