By Rachel Young    Photo：CANVA

Khi cạnh tranh trên thị trường vận tải hàng không quốc tế ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp ngoại thương cũng đặt ra yêu cầu khắt khe hơn về tốc độ giao nhận, kiểm soát chi phí và độ ổn định dịch vụ. Với tư cách là một mô hình logistics hàng không mang tính đổi mới, trạm hàng hóa tiền bố trí đường hàng không (air pre-positioned cargo terminal) đã phá vỡ nhiều thủ tục rườm rà của vận tải hàng không truyền thống, dần trở thành động lực then chốt thúc đẩy giảm chi phí và nâng chất lượng trong ngành.

Hôm nay, chúng tôi sẽ cùng bạn đi qua giá trị cốt lõi, quy trình vận hành và xu hướng phát triển của mô hình này, để bạn nắm nhanh những điểm thực dụng và dễ áp dụng.

I. Trạm Hàng Hóa Tiền Bố Trí Đường Hàng Không là gì?

Theo “Hướng dẫn Phát triển Trạm Hàng hóa Tiền Bố Trí Đường Hàng Không” do Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc ban hành, trạm hàng hóa tiền bố trí có thể hiểu đơn giản là một cơ sở tiếp nhận hàng hóa hàng không đặt ngoài khu vực vận hành lõi của sân bay, do đơn vị chuyên nghiệp quản lý, thực hiện tiếp nhận hàng và cung cấp các dịch vụ gia tăng theo nhu cầu như soi chiếu an ninh và khai báo hải quan.

Có thể xem đây như “ga vệ tinh” của nhà ga hàng hóa sân bay. Nguyên tắc cốt lõi nằm ở việc “đưa lên trước” các bước soi chiếu an ninh, kiểm tra và dịch vụ, giúp doanh nghiệp “làm thủ tục hàng không ngay tại điểm gần mình nhất”.

II. Lợi thế cốt lõi của Trạm Tiền Bố Trí (so với vận tải hàng không truyền thống)

• Nhanh hơn về thời gian: Mô hình hiện thực hóa “kiểm tra một lần, công nhận lẫn nhau giữa các địa điểm”, rút ngắn toàn bộ chu kỳ logistics từ 12 đến 24 giờ, đồng thời giảm nhu cầu phải đi lại nhiều lần lên sân bay.

• Chi phí thấp hơn: Chi phí vận chuyển đường bộ giảm khoảng 10% đến 30%. Đồng thời, loại bỏ các chi phí ẩn do soi chiếu lần hai và thời gian chờ ngoài hiện trường, giúp tổng chi phí hợp nhất giảm hơn 20%.

• Thủ tục đơn giản hơn: Dịch vụ một cửa bao phủ toàn bộ công đoạn, gồm kiểm đếm hàng và chuẩn bị chứng từ. Không cần phối hợp với nhiều đầu mối, từ đó giảm đáng kể nhân lực vận hành.

• Hợp tác cùng có lợi: Giảm áp lực ùn tắc tại sân bay vào mùa cao điểm, tạo kết quả đôi bên cùng có lợi cho doanh nghiệp, sân bay và đơn vị vận hành.

Với doanh nghiệp, giá trị cốt lõi của trạm tiền bố trí nằm ở việc giảm chi phí, ổn định hiệu suất, giảm “phiền toái vận hành” và kiểm soát rủi ro. Mô hình này tối ưu chi phí tổng thể và nâng hiệu quả vận hành; đồng thời cho phép điều chỉnh kế hoạch xuất hàng linh hoạt để ứng phó tình huống khẩn, từ đó xây dựng chuỗi cung ứng vững hơn.

III. Quy trình vận hành cơ bản của Trạm Hàng Hóa Tiền Bố Trí

1. Xác nhận tiếp nhận hàng: Khách hàng đưa hàng đến trạm hoặc đặt dịch vụ lấy hàng tận nơi. Nhân viên kiểm tra, xác minh và đăng ký thông tin lô hàng.

2. Kiểm đếm và làm chứng từ: Hàng được phân loại, dán nhãn theo tiêu chuẩn hàng không dân dụng; thông tin liên quan được nhập hệ thống và phối hợp hãng bay để giữ chỗ (space) chuyến bay.

3. Soi chiếu an ninh và kiểm tra hải quan: Bố trí nhân sự an ninh sân bay làm việc tại chỗ để soi chiếu; cán bộ hải quan thực hiện kiểm tra “đưa lên trước”. Bất thường phát sinh được xử lý ngay tại hiện trường.

4. Đóng ULD và niêm phong: Hàng đạt yêu cầu được gom, đóng vào ULD (Unit Load Device), niêm phong bằng khóa thông minh; dữ liệu vận chuyển được cập nhật theo thời gian thực.

5. Vận chuyển khép kín: Xe chuyên dụng vận chuyển hàng trực tiếp đến sân bay để thông quan nhanh và xếp tải. Toàn bộ hành trình có thể theo dõi, truy vết đầy đủ.

IV. Tình hình phát triển trong nước hiện nay

Từ khi Cục Hàng không Dân dụng ban hành các hướng dẫn liên quan vào năm 2024, trạm hàng hóa tiền bố trí trong nước đã bước vào giai đoạn phát triển nhanh và tiêu chuẩn hóa. Các điểm triển khai chủ yếu tập trung ở những khu vực có mật độ hàng hóa cao như Đồng bằng sông Dương Tử, Khu vực Vịnh Lớn Quảng Đông, Hồng Kông, Ma Cao, và Vòng kinh tế Thành Đô, Trùng Khánh; nhiều dự án tiêu biểu đã dần hình thành:

• Trạm Hàng hóa Tiền Bố Trí Sân bay Thượng Hải, Tô Châu: trạm đầu tiên trên toàn quốc vận hành liên tỉnh và liên khu giám sát hải quan.
• Trạm Hàng hóa Tiền Bố Trí Tùng Giang, Thượng Hải: nâng hiệu suất thông quan hơn 30%.
• Trạm Hàng hóa Tiền Bố Trí Tây Vĩnh, Trùng Khánh: trạm tổng hợp đầu tiên tại khu vực miền tây Trung Quốc.
• Các trạm “song tiền xử lý” của China Southern Airlines: tối ưu kênh logistics xuyên biên giới tại khu vực Vịnh Lớn.

Dù vậy, mạng lưới trạm vẫn còn chưa đủ phủ tại khu vực miền trung và miền tây.

V. Cách lựa chọn và khai thác Trạm Hàng Hóa Tiền Bố Trí

• Ưu tiên trạm đã vận hành ổn định tại các hub hàng hóa. Hạn chế chọn trạm quá xa hoặc mới ở giai đoạn thí điểm để đảm bảo thời gian và phối hợp quy trình mượt.

• Ghép đúng dịch vụ trạm với loại hàng. Với hàng đặc thù như dược sinh học, hàng cần kiểm soát nhiệt độ, thiết bị chính xác, cần xác nhận trước năng lực hỗ trợ của trạm, gồm kho nhiệt độ kiểm soát và khu kiểm tra sạch bụi, đồng thời làm rõ tiêu chuẩn thao tác để tránh rủi ro hư hại hàng.

• Xác nhận trước yêu cầu chứng từ. Với hàng ngoại thương, các chứng từ như tờ khai hải quan, packing list và commercial invoice phải hoàn thiện đúng đặc tả của trạm, đồng thời thông tin phải thống nhất trên toàn bộ bộ chứng từ. Việc này giúp tránh bị chậm kiểm tra do sai khác hoặc lỗi chứng từ, tiết kiệm thời gian chỉnh sửa.

• Mùa cao điểm cần giữ chỗ trước. Vào các giai đoạn cao điểm như dịp lễ hoặc các mùa mua sắm thương mại điện tử xuyên biên giới, nên khóa chỗ sớm và tận dụng lợi thế “phân luồng hàng” của trạm tiền bố trí để né ùn tắc sân bay. Đồng thời, chừa buffer hợp lý để xử lý thay đổi chuyến bay và điều chỉnh chính sách, tránh trễ hàng vì thiếu chỗ.

• Ưu tiên trạm có kết nối đa hãng bay và theo dõi trực quan toàn trình, giúp tăng khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng.

Trong tương lai, trạm hàng hóa tiền bố trí sẽ tiến hóa theo hướng mạng lưới hóa, thông minh hóa, đa dạng hóa và tăng cường hợp tác: mở rộng phạm vi phủ đến miền trung và miền tây để tiến tới triển khai toàn quốc; tích hợp AI và GPS nhằm nâng cấp năng lực vận hành thông minh; bổ sung dịch vụ gia tăng như kho ngoại quan và thiết kế chuỗi cung ứng; đồng thời tăng phối hợp đa bên để thúc đẩy tích hợp vận tải đa phương thức, hỗ trợ phát triển chất lượng cao cho logistics hàng không.

Trạm hàng hóa tiền bố trí đang tái cấu trúc mô hình vận tải hàng không truyền thống, đáp ứng đúng nhu cầu “giảm chi phí, tăng hiệu quả” của doanh nghiệp ngoại thương, và trở thành công cụ quan trọng giúp mở rộng thị trường toàn cầu. Khi mạng lưới phủ và chất lượng dịch vụ tiếp tục được nâng lên, mô hình này sẽ còn định hình lại hệ sinh thái mới của logistics hàng không và tạo thêm động lực cho thương mại xuyên biên giới.

Chúng tôi rất cảm kích nếu bạn có thể chia sẻ blog của TGL với bạn bè của mình, những người quan tâm đến thông tin thị trường trực tiếp về ngành Logistics - Chuỗi cung ứng và các sự kiện kinh tế cập nhật khác.